86 Φαῖδρος 264c.

87 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστήν, τ. 5, σ. 278.

88 Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, PG 90, 496a καὶ 492a: παραθέτει καὶ μεταφράζει ὁ ἱερομ. Γρηγόριος, Θεία Λειτουργία, Ἀθήνα 19873, σ. 233.

89 DK 87.

90 Γρηγόριος Θεολόγος, Εἰς τὴν Πεντηκοστήν, λόγος 41, PG 36, 448.

91 Γρηγόριος Θεολόγος,Ἠθικὰ ἔπη, PG 37, 944.

92 Βλ. Μ. Βασιλείου Εἰς τὸ Πρόσεχε σεαυτῷ, ἑν. 31.

93 Γρηγόριος Νύσσης, Εἰς τὴν Ἑξαήμερον, PG 44, 97· πρβλ. τὸν Πλούταρχο, Περὶ τοῦ ἐμφαινομένου προσώπου τῷ κύκλῳ τῆς σελήνης, 920c.

94 Ἰω. Δαμασκηνός, Διαλεκτική, ἑν. 1 — περὶ γνώσεως.

95 Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Εἰς τὸν Μέγαν Βασίλειον, κεφ. 11, ἑν. 1· πρβλ. Γρηγόριο Νεοκαισαρείας τὸν Θαυματουργό, Χαριστήριος εἰς Ὠριγένην, ἑν. 15–16. Ἡ φράση τοῦ Συμεών, χαρακτηριστικὴ παρόμοιων δηλώσεων ἀρκετῶν πατέρων, ὅτι “οἱ (ἀρχαῖοι) Ἕλληνες μιλοῦσαν γιὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ οἱ διηγήσεις τους εἶναι μάταιες περὶ ματαίων πραγμάτων” — Ἠθικός 1, Ἔργα ἁγίου Συμεὼν τοῦ Νέου Θεολόγου, ἔκδοση Ὀρθοδόξου Κυψέλης, Θεσ/νίκη 1988–9 (στὸ ἑξῆς ΕΣΝΘ) τ. 2, σ. 99 — προφανῶς δὲν προέρχεται ἀπὸ μελέτη, ἀλλὰ ἀπὸ ἄγνοια ἢ μεροληψία, ἴσως ἀπὸ κακὴ ποιμαντικὴ ἢ ἀσκητικὴ τακτική. Στὴν ἴδια τὴν ἑλληνόφωνη χριστιανοσύνη ἡ ἐκτίμηση τῆς ἑλληνικῆς ἀρχαιότητας, ὁσοδήποτε μεγάλη καὶ γόνιμη, συχνὰ ὑποχωροῦσε. Τὸ πιὸ χαρακτηριστικὸ ἴσως παράδειγμα τέτοιας ὑποχώρησης ἀποτελεῖ ὁ Γρηγόριος Παλαμᾶς, ἀδικῶντας τὴν σκέψη του καὶ μειώνοντας δραματικὰ τὸ μέγεθός του.

96 Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Εἰς τὸν Μέγαν Βασίλειον, κεφ. 11, ἑν. 2. Τὴν ἱστορία τῆς σχέσης χριστιανισμοῦ καὶ κλασικῆς παιδείας συνοψίζει ὁ Μαρροῦ στὴν Ἱστορία τῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὴν ἀρχαιότητα, μτφρ. Θ. Φωτεινόπουλου, Ἀθῆναι 1961, σελ. 428–460.

97 Πρβλ. τὸν Ἀναστάσιμο ἦχο τοῦ Παπατσώνη (Ἐκλογὴ Α΄, Β΄, Ἀθήνα 1988, σ. 290), ποὺ μπορεῖ νὰ διαβαστεῖ ὡς ἐμπνευσμένο σχόλιο στὴν παρατήρηση τοῦ Γρηγόριου.

98 Βλ. Μ. Βασιλείου, Πρὸς τοὺς νέους..., ἑν. 3.

99 Καστοριάδης, Τὰ σταυροδρόμια τοῦ λαβύρινθου, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, Ἀθήνα 1991, σελ. 216–7.

100 Γιάσπερς, Μαθήματα φιλοσοφίας, μτφρ. Χρ. Μαλεβίτσης, Ἀθήνα 1978, σ. 60.

101 Βλ. Μ. Βασιλείου Πρὸς τοὺς νέους.., ἑν. 3.

102 Μηναῖα, 8 Σεπτεμβρίου.

103 Μάρκ. 4.31–32.

104 Μ. Βασιλείου, Πρὸς τοὺς νέους…, ἑν. 2.