Ὁ λόγος τοῦ Μακρὸν γιὰ τὸ μέλλον τῆς Εὐρώπης ἦταν μιὰ εὐχάριστη ἔκπληξη, ἐπειδὴ κάποιες προηγούμενες παρεμβάσεις τοῦ Γάλλου ἡγέτη ἀπογοήτευαν. Μακάρι νὰ ἐκφράζεται μὲ τὶς ἰδέες αὐτὲς μιὰ ἀποκρυσταλλωμένη νοοτροπία, ἱκανὴ νὰ φέρει συνέπειες στὴν πράξη τὰ χρόνια ποὺ ἔρχονται.
Ὁ Μακρὸν τόνισε δύο στοιχεῖα κεντρικῆς σπουδαιότητας, γιὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει συμφωνία. Πρῶτον, ὅτι ἡ Εὐρώπη δὲν μπορεῖ νὰ προχωρήσει ὅσο παραμένει ἐγχείρημα ἡγεσιῶν χωρὶς ἰδιαίτερη συμμετοχὴ ἢ καὶ μὲ πλήρη ἀποξένωση τῶν ἴδιων τῶν πληθυσμῶν της. Δεύτερον, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μιὰ πραγματικότητα ποὺ θὰ προκύψει καθιστῶντας τὰ ἔθνη περιττά, ἀλλὰ χάρη στὰ ἔθνη, ἀπὸ τὰ ἔθνη καὶ μὲ τὰ ἔθνη.
» Πλῆρες κείμενο τῆς ὁμιλίας (στὰ Ἀγγλικά)
Μὲ τὴν πρώτη θέση διαφωνοῦν ὅσοι ἀναγνωρίζουν στοὺς λαοὺς φυγόκεντρες δυνάμεις καὶ στὴν ἕνωση τῆς Εὐρώπης ἕνα ὅραμα ποὺ ἀφορᾶ κάποιες ἐλίτ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν διαφωνία αὐτὴ γιατὶ ὁ παραλογισμὸς εἶναι προφανής.
Μὲ τὴν δεύτερη θέση διαφωνοῦν ὅσοι ἀναγνωρίζουν στὰ ἔθνη κάτι παρωχημένο καὶ ἀνίκανο νὰ ἐπιβιώσει στὸν καιρὸ τῆς παγκοσμιοποίησης, συγκρουόμενο μὲ τὴν ἴδια τὴν ἔννοια τῆς ἕνωσης τῆς Εὐρώπης, στὴν καλύτερη περίπτωση ἄχρηστο, πράγματι ὅμως ταγμένο στὴν ὑπονόμευση τῆς ἑνότητας.
Τὸ ὁμολογοῦν ἢ ὄχι, ὅσοι ἀκολουθοῦν τὴν ἄποψη αὐτὴ ἑρμηνεύουν τὰ ἔθνη ὡς συγκυριακὲς πραγματικότητες χωρὶς οὐσιώδη ἀξία. Ἂν ὅμως τὰ ἔθνη ὡς ἔθνη ἔχουν οὐσιώδη πραγματικότητα καὶ σπουδαιότητα, ἡ κατάργησή τους θὰ σημάνει (τοὐλάχιστον) ἀναπηρία γιὰ τοὺς λαοὺς στὸν βαθμὸ ἀκριβῶς τῆς μεταξύ τους ἑνώσεως, ἀναδεικνύοντας ἔτσι στὴν ἕνωση τῆς Εὐρώπης μιὰ ἐν μέρει ἢ καὶ τελείως ἀρνητικὴ προοπτική.
Εἶναι τὰ ἔθνη κάτι ἐκ φύσεως παρωχημένο, ποὺ μποροῦμε ἢ ἐπιβάλλεται νὰ προσπεράσουμε ὅσο γίνεται πιὸ γρήγορα; Ἐπειδὴ πολλὲς παρεξηγήσεις προέρχονται ἀπὸ ἀσυμφωνία στοὺς ὁρισμούς, ἂς δοῦμε τί ἐννοοῦμε ὡς ἔθνος.
Ἂν ἔθνος εἶναι ὁ φορέας μιᾶς πολιτισμικῆς παράδοσης καὶ ἂν αὐτὸ θεωροῦν παρωχημένο ὅσοι τὸ θεωροῦν, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ.
Ἐξυπακούεται ὅτι τὸ ἔθνος ὡς γλωσσικὴ ἑνότητα ἀνήκει σὲ καὶ θεμελιώνει τὴν προηγούμενη περίπτωση, ὥστε οὔτε αὐτὸ μὲ ἐνδιαφέρει.
Τὸ ἔθνος ὡς ἱστορικὴ μνήμη ἑνὸς λαοῦ, ἐπίσης δὲν εἶναι κάτι ποὺ συζητεῖται, ὄχι ἀπὸ ἐμένα πάντως.
Σελ. 1234
