«Για τον Ροντέν η αδρότητα δεν είναι ύφος αλλά χώρος. Είναι ο χώρος στον οποίο εκπτύσσεται η μορφή. Ακόμα και στα πιο ερωτικά του έργα, ακόμη και στην είσοδο της κόλασης, ο Ροντέν διδάσκει το χώρο της κάθε μορφής ως μιαν αδρότητα απτή, ως αυτό μέσα στό οποίο χύνεται η πρώτη ύλη της κάθε μορφής.» (Παν. Δρακόπουλος)

Πάει καιρὸς ἀπὸ τότε ποὺ διάβασα μιὰ τόσο ἀπροσδόκητη παρατήρηση. Τὸ σχόλιο ποὺ ἀκολουθεῖ εἶναι μιὰ προσπάθεια κατανόησης.

Ὁ χῶρος ἁπλώνεται σὰν κάτι ἀφῃρημένο ἀλλὰ ὄχι ἡ ἁδρότητα, ἡ ὁποία δὲν κρύβεται ὅπως τὰ θεμέλια στὸ σπίτι, ἀλλὰ ἐφάπτεται καὶ ἁπλώνεται ἑνωμένη μὲ τὴν κύρια μορφὴ προστατεύοντάς την.

Ὡς πρὸς τὸν θεατή, ὁ Ροντὲν δὲν μπορεῖ νὰ ἐλπίζει παρὰ σὲ μιὰ ἀναγωγὴ ποὺ θὰ μπορέσει ἴσως νὰ κάνει γιὰ νὰ ἀνακαλύψει μόνος του μέσα στὴν ἁδρότητα τὴν κυριώτερη μορφή.

Ἡ ἀναγωγὴ δὲν σημαίνει ἐγκατάλειψη τοῦ χώρου, ἐφόσον θὰ ὁδηγοῦσε στὴν κατάρρευση τῆς μορφῆς.

Ἀκόμη καὶ ἂν ὁ χῶρος χρωματίζει νοθεύοντας τὴν ἀκρίβεια, ἀφαίρεση τῆς ἁδρότητας θεμιτὴ εἶναι ἡ οἰκειοποίηση τοῦ λόγου της.

Ἂν ἡ ἁδρότητα ὑποστηρίζει τὴν παρουσία τῶν μορφῶν ἐξωτερικά, ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἀφοσίωσης εἶναι τὸ πάθος ποὺ χρειάζεται νὰ ἔχει ἀποκτήσει ἐσωτερικὰ ὁ οἰκειοποιούμενος τὶς μορφὲς τοῦ Ροντέν.

Ἡ ἁδρότητα εἶναι τὸ πάθος ποὺ διαχέεται πρὸς τὰ ἔξω ‘ὑλοποιούμενο’ γιὰ νὰ στηρίζει στὰ γλυπτὰ τὶς μορφὲς ποὺ ἤδη τὸ ἴδιο θεμελιώνει μέσα στὴν ψυχή.

Ποιά ποιότητα θέλει νὰ προστατεύει ἀρκετὰ γιὰ νὰ μὴν διστάζει ἀκόμη καὶ νὰ ‘νοθεύει’ τὴν ποιότητα αὐτή, συνδέοντάς την μὲ μιὰ ‘κατώτερη’ διάσταση, ὅπως προστατεύει τὸν καρπὸ ἡ φλοῦδα;

Ἡ ἴδια ἡ ἁδρότητα πάντως δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ὁ κύριος ἑαυτός, κάτι σὰν γόνιμος χῶρος, ποὺ δὲν ὑποδέχεται ἀλλὰ ὁ ἴδιος ἐπιζητεῖ τὶς μορφές, γιατὶ ἀπὸ μόνη της ταιριάζει σὲ διάφορες παιδεῖες.

Ὀφείλει ὅμως νὰ ἔχει ὁμοιότητα μὲ τὶς ποιότητες τῆς κύριας μορφῆς, διαφορετικὰ θὰ καταντοῦσε νὰ ὑπονομεύει.

Καὶ θὰ πρέπει ἡ ὁμοιότητα νὰ ἀφορᾶ πρωτίστως τὴν πιὸ σημαντικὴ ποιότητα ὅλων, διαφορετικὰ τὸ πάθος γιὰ τὴν μορφὴ θὰ ζητοῦσε τὴν ἐξωτερικὴ ὑπόστασή του σὲ ἄλλη ποιότητα ἀντὶ τῆς ἁδρότητας.

Μοῦ φαίνεται πὼς ἡ πλησιέστερη ποιότητα τῆς κύριας μορφῆς εἶναι ἡ πραγματικότητα, ὅτι τὰ ὄντα ἔχουν ἀληθινὴ οὐσία.

Ὁ Ροντὲν δημιουργεῖ τὶς μορφές του μέσα στὴν ἁδρότητα ὅπως σὲ μιὰ ὑπερβολὴ τῆς ἀφοσίωσης στὴν πραγματικότητά τους, σὰν μιὰ παραχώρηση στὴν ἀνάγκη νὰ ἐξοριστοῦν ἀπόλυτα καὶ ὁριστικὰ οἱ ἀντίθετες ποιότητες, τὸ χλιαρό, τὸ ἀσταθές, τὸ ἀβέβαιο.

* * *

Ἡ ἀρχικὴ παρατήρηση στηρίζεται σὲ ἕνα παράδοξο ποὺ ἡ ἐξήγηση ὡς τέτοια ἐξ ὁρισμοῦ διαλύει.

Ἡ ἀπροσδόκητη σύγκριση τῶν ἀνομοίων, ἡ μετάβαση ἀπὸ τὸ ὕφος (προσωπικὴ παιδεία) στὸν χῶρο (ἀντικειμενικὴ γιὰ τὴν καθημερινὴ ἢ τρέχουσα ἢ συνήθη ἀντίληψη πραγματικότητα), αἰφνιδιάζει ἐσωτερικὰ καὶ προκαλεῖ.

Πῶς γίνεται ὁ ἄνθρωπος νὰ εὐθύνεται γιὰ κάτι τόσο ἀνεξάρτητο καὶ ἀντικειμενικὸ ὅπως εἶναι ὁ χῶρος, καὶ αὐτὸ συνδεόμενο μὲ τὴν μοναδικότητα τῆς προσωπικῆς συνείδησης καὶ ἔκφρασης;

Πῶς γίνεται μιὰ συγκεκριμένη ὀπτικὴ νὰ εἶναι ὁ χῶρος, ὅταν ἡ ἴδια χρειάζεται τὸν χῶρο γιὰ νὰ ὑπάρξει καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν νοεῖται χωρὶς τὰ πράγματα ποὺ περιέχει καὶ προστατεύει καὶ ἀκόμη ἀνήκοντας στὴν ἴδια φύση μὲ τίς, ἐξίσου ὀπτικές, ποιότητες ποὺ συγκροτοῦν τὸ ἔργο τέχνης;

Αρχική σελίδα


Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή)