Ὁ κόσμος δὲν χωράει ὅσα θὰ μποροῦσαν νὰ γραφοῦν γιὰ τὸν Χριστό, λέει ὁ Ἰωάννης (21). Μέχρι σήμερα συνεχῶς γράφονται περισσότερα, σὲ τόσες γλῶσσες τόσο σπουδαῖα, ὥστε διαβάζοντας γνωρίζει κανεὶς ὅτι θὰ εἶχε ζημιωθεῖ ἂν δὲν ὑπῆρχαν. Ἀνάμεσα στὰ καλὰ βιβλία ἡ συλλογὴ ὁμιλιῶν ποὺ ἀπηύθυνε ὁ Σωφρόνιος Σαχάρωφ στὰ τελευταῖα χρόνια τοῦ βίου του στοὺς συνασκητές του, μὲ τίτλο Οἰκοδομῶντας τὸν Ναὸ τοῦ Θεοῦ (Ἔσσεξ 2014).

Δὲν εἶναι ἐξαίρεση ἀλλὰ ὁ κανόνας, στὴ λέξη μοναστήρι νὰ σκεφτόμαστε τὸ κτήριο, ἀπόδειξη κι αὐτὸ λειψῆς συνείδησης. Ἔτσι ὁ Γέροντας νοιώθει ἀνάγκη νὰ δώσει ἔμφαση ποὺ κανονικὰ δὲν θὰ χρειαζόταν, πὼς “ὅταν λέμε μοναστήρι ἀναφερόμαστε πάνω ἀπὸ ὅλα στοὺς ἀνθρώπους καὶ ὄχι στὰ κτήρια” (σ. 34). Ἐνισχύουν τυποκρατία συγχύσεις σὰν κι αὐτή, ὅταν ἡ πιὸ ὑψηλὴ πραγματικότητα ταυτίζεται μὲ ὁρισμένες ἐκδηλώσεις της — ἡ Ἐκκλησία μὲ τὸν ναό, ἡ Λειτουργία μὲ τὰ ‘ἐπὶ σκηνῆς’ δρώμενα…