Δὲν παύει νὰ μὲ ἐκπλήσσει καὶ μάλιστα νὰ μὲ θυμώνει ὅποτε ἀκούω τὴν εὐρέως διαδεδομένη πεποίθηση ὅτι οἱ Ἕλληνες δὲν εἴμαστε γιὰ τὴν βιομηχανία, τὴν τεχνολογία, τὴν πληροφορική, καὶ μποροῦμε μόνο διάφορες ὑπηρεσίες, κυρίως τουριστικές, κ.λπ.!

Φυσικὰ ἡ ἱστορία μας δὲν ἀποδεικνύει καθόλου τὴν εἰκασία, ἐφόσον βιομηχανία ἀναπτυσσόταν προτοῦ τὴν ρημάξει ὁ πελατειακὸς κρατισμός. Ὅμως γιὰ χάρη τῆς συζήτησης, ἔστω ὅτι δὲν εἴχαμε σχετικὸ παρελθόν: γιατί αὐτὸ προδικάζει τὸ μέλλον;

Σὲ ποιό παρελθὸν τῶν Κινέζων βρισκόταν ἐγγεγραμμένη ἡ Huawei; Σὲ ποιὸ παρελθὸν τῆς Ἰαπωνίας, σὲ ποιὰ ἱστορικὰ καὶ πολιτισμικὰ γονίδια προβλεπόταν ἡ Toyota; Ποιά γονίδια τῆς Ν. Κορέας γέννησαν τὴν Samsung, τὰ ὁποῖα ἀπουσιάζουν αἴφνης ἀπὸ τὴν Β. Κορέα, κι ἂς εἶναι ὁ ἴδιος ἀκριβῶς λαὸς καὶ πολιτισμός; Ὅπως καταλαβαίνει κανεὶς τὰ παραδείγματα πολλαπλασιάζονται ἄνετα καὶ περιττεύει νὰ ἐπιμείνω.

Δυστυχῶς γιὰ ὅσους περιφρονοῦν τὴν σκέψη, τὸ ζήτημα τῆς δημιουργικότητας ἑνὸς λαοῦ καὶ μάλιστα μέσα ἀπὸ τὴν ἀπορία, γιατί ἄλλα κράτη πετυχαίνουν καὶ ἄλλα ἀποτυχαίνουν, ἔχει ἐρευνηθεῖ. Ἔχει ἐρευνηθεῖ ἀκόμη καὶ ἡ ἐνδεχόμενη συμμετοχὴ τῆς ‘κουλτούρας’ ἑνὸς λαοῦ, κατὰ πόσον γιὰ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο ἀποτέλεσμα μπορεῖ νὰ κατηγορηθεῖ ἢ ἐπαινεθεῖ, γιὰ παράδειγμα, τὸ προτεσταντικὸ παρελθὸν ἐκείνων ἢ τὸ κομφουκιανικὸ παρελθὸν τῶν ἄλλων, κ.λπ. Τὸ συμπέρασμα ποὺ προκύπτει εἶναι ὅτι ὁ ἀποφασιστικότερος ὅλων παράγοντας βρίσκεται στοὺς πολιτικοὺς θεσμούς (δὲς D. Acemoglu, Politics is the most crucial factor of the success of a nation).

Αὐτὸ σημαίνει καὶ γιὰ τὴν χώρα μας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ γνωρίζουμε τί ἀκριβῶς καὶ σὲ ποιὸ βαθμὸ θέλουμε ἢ δὲν θέλουμε, ὅσο οἱ πολιτικοὶ θεσμοὶ δὲν ὑποστηρίζουν τὴν ἐλευθερία καὶ ἀξιοκρατία, τὴν ἐμπιστοσύνη στὴν δημιουργικότητα καθενὸς ἀτομικά, τὴν ἴδια τὴν ἔννοια τῆς ἐπιχειρηματικότητας, τὴν ἀποτελεσματικὴ κρατικὴ διαχείριση ἀντὶ διαφθορᾶς καὶ γραφειοκρατίας, τὴν ἀτομικὴ ἰδιοκτησία, τὴν ἐλεύθερη καὶ μεγαλύτερη δυνατὴ ἐπιδίωξη γνώσης, τὴν ἐπάρκεια καὶ ἀνεξαρτησία τῆς δικαιοσύνης, καὶ ὅλα τὰ σχετικά.

Ἐπιστρέφοντας στὴν ἀρχὴ αὐτοῦ τοῦ κειμένου. Πόσο μπορεῖ νὰ ἐλπίζει κανεὶς στὴν βελτίωση μιᾶς κοινωνίας, ὅταν τὰ ἴδια τὰ μέλη της ποὺ ὑπερέχουν σὲ γνώση καὶ μόρφωση συχνὰ ἀδυνατοῦν νὰ διανοηθοῦν τὰ στοιχειώδη ἀλλὰ ἄγονται καὶ φέρονται ἀπὸ προκαταλήψεις τοῦ συρμοῦ, ὅτι ὁ Ἕλληνας δὲν εἶναι γιὰ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο;

Ὁ Ἕλληνας εἶναι ὅ,τι θέλει νὰ εἶναι καὶ δὲν ὑπάρχει κανένας ἀντικειμενικὸς λόγος ποὺ τὸν ἐμποδίζει νὰ κάνει ὅ,τι κάνει ὁ Γερμανός, ὁ Ἀμερικανός, ὁ Ἰσραηλινὸς ἢ ὁ Νοτιοκορεάτης, τὸ ἴδιο ἢ ἀκόμη καλύτερα. Οἱ τρέχοντες πολιτικοὶ θεσμοὶ ξεχωρίζουν ἀνάμεσα στοὺς ἀντικειμενικοὺς παράγοντες, εἶναι πιὸ κρίσιμοι ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν θρησκεία, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἐν τέλει ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν βούληση τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν, ἂν πρόκειται μιὰ χώρα νὰ δοκιμάζει, ἀναθεωρεῖ καὶ ἐξαντλεῖ τὶς οἰκονομικές της δυνατότητες.

Ἂν στὸ ἴδιο τὸ σημερινὸ κοσμοπολίτικο περιβάλλον –προσιτό, προσφερόμενο γιὰ ὅλες τὶς δυνατὲς συγκρίσεις, ἐπιλογές, διδαχές, μιμήσεις καὶ ἐμπνεύσεις–, συνεχίζει νὰ ὑπάρχει στὴν Ἑλλάδα τόσο μειωμένη βούληση γιὰ σκέψη καὶ δημιουργία, οἱ προοπτικὲς τῆς χώρας δὲν γεννοῦν αἰσιοδοξία, κι ἔτσι τὸ μέλλον τῶν καλύτερων κατ’ ἀνάγκην θὰ συνεχίσει γιὰ καιρὸ νὰ βρίσκεται, ἀνάλογα μὲ τὶς ἰδιαίτερες συνθῆκες καθενός, ἄλλοτε στὴ μετανάστευση καὶ ἄλλοτε στὸ περιθώριο.

Αρχική σελίδα


Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή)