Καταθέτω ἐδῶ ὁρισμένες προσωπικὲς σκέψεις μὲ ἀφορμὴ μιὰ κατήχηση, γιὰ τὴν ὁποία ἔχω τὴν ἐντύπωση ὅτι παρασύρεται σὲ σημαντικὰ λάθη. Κανεὶς δὲν διακρίνεται γιὰ τὸ ἀλάθητο καὶ φυσικὰ οὔτε ἐγώ, ἑπομένως ὅποιος θέλει εἶναι εὐπρόσδεκτος νὰ συμβάλει μὲ ἀντιρρήσεις, ἐρωτήσεις καὶ κάθε σχόλιο σὲ ὅσα ἀκολουθοῦν. Νὰ διευκρινίσω μόνο ὅτι στὸ σημείωμα αὐτὸ ὁ γάμος ἐνδιαφέρει ὡς χριστιανικὸς θεσμὸς καὶ προσπερνάω τελείως κάθε ἄλλη διάσταση.

Ποιά εἶναι ἡ οὐσία τοῦ γάμου;

Σὲ αὐτὸ χρειάζεται ἡ μεγαλύτερη δυνατὴ σοβαρότητα καὶ προσοχή: ὁ γάμος δὲν εἶναι ὑπόσχεση δέσμευσης. Εἶναι γιορτὴ καὶ ἀνακοίνωση ἐλευθερίας, ἑνότητας καὶ αὐτογνωσίας: ἂν πάψουν νὰ ὑπάρχουν αὐτά, ἔχει καταργηθεῖ. Τί συντηρεῖται τότε στὴν συμβίωση; Ἂς τὸ σκεφτεῖ καθένας καὶ ἂς τὸ χαρακτηρίσει ὅπως νομίζει ἀνάλογα μὲ τὴν περίπτωση, ἂν εἶναι πρακτικοὶ λόγοι, ὑποχρεώσεις, στὴν οὐσία κάποιου εἴδους συνεταιρισμός.

Ὅπως γίνεται φανερὸ ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο, ἐκκλησιαστικὰ ὁ γάμος ἔχει μιὰ ἀφορμὴ καὶ στὸν περιορισμὸ τῶν σεξουαλικῶν σχέσεων, ἐπιδιώκει νὰ γίνεται σεβαστὴ ἡ προσωπικὴ ἀξία καθενὸς καὶ νὰ μὴν καταντάει ὁ ἄνθρωπος κουρέλι ἀλλάζοντας ἢ προσθέτοντας σεξουαλικοὺς συντρόφους.

Μιὰ δεύτερη ἀφορμὴ δίνει ἡ τεκνοποιΐα, ἡ ὁποία φυσικὰ ἐνδέχεται νὰ μὴ συμβεῖ, χωρὶς αὐτὸ νὰ μειώνει τὴ σχέση τοῦ ζευγαριοῦ στὸ παραμικρό.

Καὶ ἐδῶ χρειάζεται ἡ μεγαλύτερη προσοχή: ἕνα ζευγάρι ποὺ ἀρνεῖται νὰ διανοηθεῖ τὴν σχέση του χωρὶς παιδιὰ ἢ ποὺ δὲν παντρεύεται παρὰ μόνο ἢ κυρίως γιὰ χάρη τῶν παιδιῶν, δὲν συνάπτει γάμο. Ἂς χαρακτηρίσει καθένας ὅπως νομίζει τὴν σχέση αὐτή, γάμος πάντως δὲν εἶναι.

Ὁ γάμος θεμελιώνεται πρωταρχικὰ στὴν ἀγάπη τοῦ ἑνὸς γιὰ τὸν ἄλλο. Δὲν ἔχει τὴν ἀρχή του ὄχι μόνο στὴν ἀνατροφὴ παιδιῶν, ἀλλὰ οὔτε κἂν στὴν σχέση μὲ τὸν Θεό, ἡ ὁποία προκύπτει ὡς φυσιολογικὴ τελειοποίηση ὁποιασδήποτε γνήσιας σχέσης, γαμήλιας ἢ μή, χωρὶς νὰ εἶναι προγραμματικὸ καθῆκον: ὁ γάμος ἀρχίζει ὡς αὐτοσκοπός, ἔχει τὴν αἰτία του στὴν ἐπιθυμία γιὰ τὸν ἄλλο.

Ποιός γάμος δὲν εἶναι γνήσιος;

Σύμφωνα μὲ ὅ,τι εἰπώθηκε, στὸν βαθμὸ ποὺ δὲν ὑπάρχει γνήσια ἐπιθυμία γιὰ τὸν ἄλλο, στὸν ἴδιο βαθμὸ δὲν ὑπάρχει γάμος, καὶ τότε εἶναι φυσικὸ νὰ ἐμφανίζονται ἀντίθετες πραγματικότητες, δηλαδὴ κακοποιήσεις, ὑποκριτικὸ ἐνδιαφέρον, ὑπαγωγὴ τῆς σχέσης σὲ ἐξωτερικὲς συνθῆκες (“τί θὰ πεῖ ἡ κοινωνία”), ἀπουσία αὐθορμητισμοῦ, καταπιέσεις, συγκρούσεις, ἀσυνεννοησία, κτὅ.

Ἡ ζήλεια ποὺ φθάνει καμμιὰ φορὰ στὴν κακοποίηση καὶ ἀπὸ μερικοὺς θεωρεῖται ἀκόμη καὶ ἀπόδειξη ἀγάπης!, δὲν εἶναι καθόλου ἀγάπη ἀλλὰ ἰδιοτέλεια, ρηχότητα, ἄγνοια καὶ διαστροφή. Τὸ ἴδιο ὁτιδήποτε καταλήγει στὴν βία, τὴν ἀδιαφορία ἢ τὴν ὑποκρισία ἀνάμεσα στὸ ζευγάρι. Ὅπου ὑπάρχει ἀγάπη ὑπάρχουν τὰ δῶρα τοῦ Πνεύματος: χαρά, εἰρήνη, ἀλήθεια…

Ἡ γυναίκα δὲν καλεῖται στὸν γάμο ὡς ἀρνὶ στὴν σφαγή, οὔτε ὁ ἄνδρας ὡς δήμιος. Καὶ ἀντιστρόφως. Μόνη δικαιολογία ἐμμονῆς στὴν συμβίωση παρὰ τὴν ἀπουσία πραγματικῆς σχέσης, εἶναι ὅταν τὸ ζευγάρι ἔχει βάσιμους λόγους νὰ πιστεύει πὼς ἡ ἑνότητα ποὺ ὑπῆρξε κάποτε μεταξύ τους εἶναι δυνατὸ νὰ ἐπανέλθει. Ἂν δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ἑνότητα, δὲν ὑπῆρξε ποτὲ γάμος. Ἂν ὑπῆρξε ἐπίπλαστη ἑνότητα, ἔγινε ψεύτικος γάμος.

Ὁ γάμος δὲν εἶναι τελετὴ μαγείας, ὅπου τὸ κατάλληλο τυπικὸ ὑποχρεώνει τὶς ὑπερκόσμιες δυνάμεις νὰ δεσμεύσουν δυὸ ἀνθρώπους. Ὁ γάμος εἶναι εἴσοδος ἀπὸ ἐλευθερία σὲ ἀκόμα μεγαλύτερη ἐλευθερία.

Σὲ τί στηρίζεται ἡ ἀποκλειστικότητα τοῦ γάμου;

Πόσο ἀπίθανο εἶναι μιὰ δεκαετία ἢ τὴν ἀμέσως ἑπόμενη ἡμέρα ἀφότου παντρευτῶ, νὰ γνωρίσω κάποιον μὲ τὸν ὁποῖο θὰ ἔχω τὴν ἴδια ἢ μεγαλύτερη ἑνότητα; Ὅμως εἰπώθηκε πὼς ἡ ἐπιθυμία γιὰ τὸν ἄλλο εἶναι ἡ ἀπολύτως πρωταρχικὴ αἰτία τοῦ γνήσιου γάμου. Ἂν ἡ ἐπιθυμία αὐτὴ στρέφεται σὲ περισσότερους, ὅπως εἶναι φυσικὸ καὶ θεμιτὸ νὰ συμβαίνει, τί γίνεται μὲ τὸν γάμο ποὺ ἤδη ἔχω κάνει;