Ἀπὸ τὴν Κιβωτό

Μὲ ἀφορμὴ μιὰ κατήχηση ποὺ ἄκουσα, γιὰ τὴν ὁποία ἔχω τὴν ἐντύπωση ὅτι παρασύρεται σὲ λάθη ἀρκετὰ σημαντικά, καταθέτω ὁρισμένες σκέψεις εἰδοποιῶντας ἐξ ἀρχῆς ὅτι στὸ σημείωμα αὐτὸ ὁ γάμος δὲν ἐνδιαφέρει παρὰ μόνο ὡς χριστιανικὸς θεσμὸς πέρα ἀπὸ κάθε ἄλλη διάσταση, ἂν διενεργεῖ τὴ συντήρηση τοῦ εἴδους, ἂν εἶναι ἀνθρώπινο δικαίωμα, κ.λπ.

Ποιά εἶναι ἡ οὐσία;

Πρῶτα τὸ κύριο: ὁ γάμος δὲν εἶναι κανενὸς εἴδους δέσμευση, ἀντιθέ­τως, εἶναι γιορτὴ καὶ ἀνακοίνωση ἐλευθερίας, ἑνότητας καὶ αὐτογνωσίας. Ἂν αὐτὰ πάψουν νὰ ὑπάρχουν ἢ δὲν ὑπῆρξαν, τί ‘ἐμπνέει’ τὴν συμβίωση; Ἂς σκεφτεῖ καθένας ἐξειδικεύοντας, ἂν εἶναι ὑποχρεώσεις, στὴν οὐσία κάποιου εἴδους συνεταιρισμός, στὴν καλύτερη περίπτωση ἐλπίδα νὰ προκύψει στὸ μέλλον ἡ γαμήλια σχέση ποὺ δὲν ὑπάρχει τώρα. Ἐκ­κλησιαστικὰ ὁ γάμος ἔχει ἀφορμὴ καὶ στὸν περιορισμὸ τῶν σεξουαλικῶν ‘πειραματισμῶν’ ὥστε νὰ γίνεται σεβαστὴ ἡ προσωπικότητα καὶ νὰ μὴν καταντάει ὁ ἄνθρωπος κουρέλι προσθέτοντας σεξουαλικοὺς συντρόφους. Σαρκὸς τοῦτο τὸ ἔργον, λέει γιὰ τὸν γάμο ὁ Συμεὼν Θεσσαλονίκης.[1] Ὅπου θάνατος ἐκεῖ γάμος, λέει ὁ Χρυσόστομος.[2] Μὲ τὴν οἰκογένεια συγκρούστηκε ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, καὶ ὁ Μ. Βασίλειος γράφει ὅτι “ὅποιος ἔχει γεννηθεῖ ἀπὸ τὸ Πνεῦμα, ὅπως εἶπε ὁ Κύριος, καὶ ἔλαβε ἐξουσία νὰ γίνει παιδὶ τοῦ Θεοῦ, περιφρονεῖ τὴ σαρκικὴ συγγένεια, ἐνῶ οἰκείους του γνωρίζει τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως, τοὺς ὁποίους ὁ ἴδιος ὁ Κύριος φανερώνει”.[3]

Ἀφορμὴ γάμου μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἡ τεκνοποιΐα, ὅμως χρειάζεται προσοχή: ἕνα ζευγάρι ποὺ ἀρνεῖται νὰ διανοηθεῖ τὴν σχέση του χωρὶς παιδιὰ ἢ παντρεύεται κυρίως γιὰ χάρη τῶν παιδιῶν, δὲν συνάπτει γάμο. Ὁ γάμος δὲν ἀποβλέπει οὔτε κἂν στὴ σχέση μὲ τὸν Θεό, ἡ ὁποία προκύπτει ὡς φυσιολογικὴ τελειοποίηση ὁποιασδήποτε προσωπικῆς σχέσης. Ὁ γάμος ἀρ­χίζει ὡς αὐτοσκοπός, ἔχει τὴν αἰτία του ἀποκλειστικὰ στὴν ἐπιθυμία γιὰ τὸν ἄλλο, ἀκόμη κι ἂν ἡ ἐπιθυμία αὐτὴ παρουσιαστεῖ στὴν Ἐκκλησία γιὰ νὰ ἐνταχθεῖ πιὸ ἀποφασιστικὰ σὲ ἱερὴ προοπτική.

[1] Συμεὼν Θεσσαλονίκης, Ἀποκρίσεις πρὸς ἀρχιερέα, κε΄, PG 155, 876.  [2] Ἰωάννης Χρυσόστομος, Περὶ παρθενίας, ἑν. 14.  [3] Μ. Βασίλειος, Ὅροι κατ’ ἐπιτομήν, ρπθ΄.

Ποιός γάμος δὲν εἶναι γνήσιος;

Στὸν βαθμὸ ποὺ δὲν ὑπάρχει ἐπιθυμία γιὰ τὸν ἄλλο, ἐπιμένουν ἀντίθετες πραγματικότητες, κακοποιήσεις, ὑποκριτικὸ ἐνδιαφέρον, ἀπουσία αὐθορμητισμοῦ, ὑπα­γωγὴ τῆς σχέσης σὲ ἐξωτερικὲς συνθῆκες (‘τί θὰ πεῖ ἡ κοινωνία’ γιὰ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο), καταπίεση, ἀσυνεννοησία, κτὅ. Ἡ ζήλεια, ποὺ μερικοὶ τὴν ἔχουν γιὰ ἀπόδειξη ἐρωτισμοῦ, εἶναι μορφὴ προσκόλλησης στὸν ἑαυτό, μικρότητα καὶ ἀπερισκεψία, ὄχι ἀπαραιτήτως καθοριστικὴ γιὰ τὴν ἀξία τῆς σχέσης, ἂν τὸ ζευγάρι ἑνώνουν ποιότητες ἱκα­νὲς νὰ ὑπερβαίνουν τὰ προβλήματα.

Ὅμως εἶναι ἄλλο νὰ περιμένεις ἐνδιαφέρον ἐπειδὴ ἔχεις ὁ ἴδιος πραγματικὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὸν σύζυγό σου, ὁπότε καὶ ἡ ζήλεια προκύπτει ὡς προσωρινὴ ἀπώλεια ἰσορροπίας καὶ δὲν ζημιώνει τὴν ἀμοιβαιότητα ποὺ προηγεῖται, ἄλλο νὰ ἐπιζητεῖς ἐνδιαφέρον γιὰ νὰ ἱκανοποιηθεῖ ὁ ἑαυτούλης, ὁπότε ὁ ἴδιος ἔχεις καταργήσει τὴν ἀμοιβαιότητα. Ὁτιδήποτε καταλήγει στὴν βία, τὴν ἀδιαφορία ἢ τὴν ὑποκρισία φανερώνει μειονέκτημα ἐπαφῆς, διαφορετικὰ κυριαρχοῦν τὰ δῶρα τοῦ Πνεύματος, χαρά, εἰρήνη, ἀλήθεια, καὶ τὰ ὅμοια.

Ταιριαστὴ μὲ τὴν οὐσία τοῦ γάμου αἰτία ἐμμονῆς στὴ συμβίωση, ὅταν δὲν ὑπάρχει πραγματικὴ σχέση, εἶναι ἡ ἐλπίδα πὼς ἡ σχέση ποὺ ὑπῆρ­ξε κάποτε ἴσως ἐπανέλθει. Ἂν δὲν ὑπῆρξε ἑνότητα, δὲν ὑπῆρξε γά­μος. Ἂν ὑπῆρξε πλασματικὴ ἑνότητα, ἔγινε ἄκυρος γάμος. Θὰ μποροῦ­σε νὰ προκύψει ἐπιθυμία γιὰ τὸν ἄλλο στὸ μέλλον, ἀκόμη κι ἂν δὲν ὑπῆρξε στὸ παρελθόν; Ἀσφα­λῶς. Ὅμως σὲ καμμιὰ περίπτωση ὁ γάμος δὲν εἶναι τελετὴ μαγείας ποὺ ὑποχρεώνει τὶς ὑπερκόσμιες δυνάμεις νὰ δεσμεύουν δύο ἀνθρώπους. Ὁ γάμος εἶναι εἴσοδος σὲ ἐλευθερία, ὁ σύζυγος ὑπάρχει γιὰ νὰ ἀνοίγει τὸν ὁρίζοντα, ὄχι γιὰ νὰ θρονιάζεται σὰν ἐμπόδιο.

Σὲ τί στηρίζεται ἡ ἀποκλειστικότητα;

Πόσο ἀπίθανο εἶναι μιὰ δεκαετία μετὰ τὸν γάμο ἢ τὴν ἑπόμενη μέρα νὰ γνωρίσω κάποιον μὲ τὸν ὁποῖο μπορῶ νὰ ἔχω τὴν ἴδια σχέση ἢ καλύτερη; Ὅμως ἂν ὁ γάμος θεμελιώνεται στὴν ἐπιθυμία, καὶ ἡ ἐπιθυμία στρέφεται σὲ περισσότερους, ὅπως εἶναι φυσικὸ καὶ θεμιτὸ νὰ συμβαίνει, ὁ γάμος ὡς ἀποκλειστικὴ σχέση καταργεῖται. Στὴν τελετὴ τὸ ζευγάρι ζητάει ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ εὐλογήσει μιὰ ἀποκλειστικότητα, ἐπειδὴ ἡ ἀγάπη τους ὑποτίθεται πὼς εἶναι τόσο ἰδιαίτερη ὥστε χρειάζεται δικό της οἶκο.

Αρχική σελίδα


Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή)