Ἡ μόνη περίπτωση ποὺ ἀξιώνει ἴσως νὰ τὴν σκεφτοῦμε καὶ δὲν μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ἁπλὴ ἀνοησία, εἶναι τὸ ἔθνος ὡς πολιτικὴ αὐτόνομη ὀντότητα, καὶ τότε ἔχει κανεὶς νὰ ὑπολογίσει κατὰ πόσον ὁ πολιτισμὸς μιᾶς γλώσσας καὶ ἱστορίας χρειάζεται ἢ δὲν χρειάζεται πολιτικὴ αὐτονομία.

Ἀκόμη κι ἂν ἡ αὐτονομία δὲν εἶναι ἀπαραίτητη, ὅπως ἀποδεικνύεται ἄλλωστε ἀπὸ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ σὲ καιροὺς ὑποδούλωσης, χρειάζεται νὰ σκεφτεῖ κανεὶς ἂν ἡ ἔννοια ποὺ ἔχουμε γιὰ τὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση εἶναι ἐκείνη τῆς ὑποδούλωσης, ἢ ἀλλιῶς ὑπὸ ποιὲς προϋποθέσεις καὶ ὣς ποιὸ βαθμὸ ἕνα ἔθνος θὰ παραχωροῦσε οἰκειοθελῶς τὴν αὐτοδιάθεσή του.

Γιὰ νὰ παραχωρήσει μιὰ πολιτισμικὴ ἑνότητα ἐξουσίες χρειάζεται νὰ ἀναγνωρίζει στὸν νέο φορέα ἀκόμη μεγαλύτερη καὶ βαθύτερη πολιτισμικὴ συγγένεια, ἀλλιῶς ἡ ἀπώλεια τῆς ἐξουσίας σημαίνει ὑποδούλωση, ἂν δὲν εἶναι οἰκειοθελής, ἢ αὐτοπεριφρόνηση, ἂν εἶναι οἰκειοθελής. Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ὅμως εἶναι καταδικασμένη εἴτε προϋποθέτει αἰσθήματα ὑποδούλωσης εἴτε αὐτοπεριφρόνησης τῶν λαῶν της.

Συνεπῶς μόνη περίπτωση νὰ σταθεῖ, ἐνόσῳ ἀπορροφᾶ ἐξουσίες ἀπὸ τὸ ἔθνος, εἶναι ἂν συνιστᾶ κάτι ἀκόμα πιὸ ‘ἐθνικὸ’ ἀπὸ τὸ ἴδιο τὸ ἔθνος, δηλαδὴ ἂν γιὰ κάθε ἔθνος ποὺ συμμετέχει, ἡ ἴδια ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση εἶναι μιὰ ἀκόμη πιὸ οἰ­κεία, ταιριαστὴ καὶ ἐπιθυμητὴ ἱστορικὴ καὶ πολιτισμικὴ πραγματικότητα. Εἶναι δυνατὸ γιὰ ἕναν Γάλλο καὶ γιὰ ἕναν Γερμανὸ νὰ νοιώσουν τὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση πιὸ γαλλικὴ ἀπὸ τὴν Γαλλία καὶ ταυτοχρόνως πιὸ γερμανικὴ ἀπὸ τὴν Γερμανία;

Ζητούμενο τῆς ἕνωσης δὲν εἶναι νὰ νοιώσει ὁ Γερμανὸς πιὸ οἰκεῖο καὶ ἐθνικὸ τόπο του τὴν Γαλλία, ὅπου δὲν μπορεῖ οὔτε κἂν νὰ μιλήσει τὴν γλῶσσα του! Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατο, δὲν πρόκειται νὰ γίνει ποτέ, καὶ δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς οὔτε προϋπόθεση τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης — ἀλλὰ νὰ νοιώσει πιὸ οἰκεῖο τόπο του τὴν ἴδια τὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση!

Γι’ αὐτὸ μὲ ἐντυπωσιακὴ ὀρθότητα ὁ Μακρὸν ἐξήγησε στὴν ὁμιλία του πὼς ἡ ὑπόσχεση τῆς Εὐρώπης σὲ κάθε λαό της δὲν εἶναι νὰ μπορεῖ νὰ ζήσει καλὰ στὶς πόλεις κάποιου ἄλλου ἔθνους, ἀλλὰ στὶς ἴδιες τὶς δικές του πόλεις, ὅτι κάθε πολίτης μπορεῖ νὰ ἔχει μιὰ καλύτερη ζωὴ στὸν τόπο του καὶ στὴν γλῶσσα του. Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση εἶναι μιὰ ὀντότητα ποὺ δὲν καταργεῖ τὰ ἔθνη ἀλλὰ τὰ ὁλοκληρώνει, τὰ μεγαλώνει καὶ τελειοποιεῖ.