Ἀπὸ τὴν Κιβωτό

Ὁ λόγος τοῦ Μακρὸν γιὰ τὸ μέλλον τῆς Εὐρώπης ἦταν μιὰ εὐχάριστη ἔκπληξη, ἐπειδὴ ἀρκετὲς πρωτοβουλίες τοῦ Γάλλου ἡγέτη ἀπογοητεύουν. Μακάρι νὰ ἐκφράζεται μὲ τὶς ἰδέες αὐτὲς ἀποκρυσταλλωμένη νοοτροπία, ἐμποδίζοντας ὑποχωρήσεις, προετοιμάζοντας ἀνάλογο πολιτικὸ ἔργο καὶ ἄλλων ἡγετῶν, ἐπηρεάζοντας τὴν πολιτικὴ ὅλων τῶν εὐρωπαϊκῶν ἐθνῶν. Ὁ Μακρὸν τόνισε δύο στοιχεῖα κεντρικῆς σπουδαιότητας, γιὰ τὰ ὁποῖα δὲν φαίνεται νὰ ὑπάρχει γενικὴ συμφωνία. Ἡ Εὐρώπη δὲν μπορεῖ νὰ προχωρήσει ὅσο παραμένει ἐγχείρημα ἡγεσιῶν, χωρὶς ἰδιαίτερη συμμετοχὴ ἢ καὶ μὲ ἀποξένωση τῶν ἴδιων τῶν πληθυσμῶν της, οὔτε θὰ προκύψει καθιστῶντας τὰ ἔθνη περιττά, ἀλλὰ χάρη στὰ ἔθνη, ἀπὸ τὰ ἔθνη καὶ μὲ τὰ ἔθνη.

Μὲ τὴν πρώτη θέση διαφωνοῦν ὅσοι ἀναγνωρίζουν στοὺς λαοὺς φυγόκεντρες δυνάμεις καὶ στὴν ἕνωση τῆς Εὐρώπης ἕνα σχέδιο ποὺ ἀφορᾶ τὶς ἐλίτ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν διαφωνία αὐτὴ γιατὶ ὁ παραλογισμὸς εἶναι προφανής. Μὲ τὴν δεύτερη θέση διαφωνοῦν ὅσοι ἀναγνωρίζουν στὰ ἔθνη κάτι παρωχημένο καὶ ἀνίκανο νὰ ἐπιβιώσει τὸν καιρὸ τῆς παγκοσμι­ο­ποίησης. Τὰ ἔθνη ὡς τέτοια στὴν καλύτερη περίπτωση εἶναι ἄχρηστα, πράγματι ὅμως ταγμένα στὴν ὑπονόμευση τῆς ἑνότητας, συγκυριακὲς μορφὲς χωρὶς οὐσιώδη ἀξία. Ἂν ὅμως ἔχουν οὐσία, ἡ ὑπονόμευση μέχρι ἀφανίσεως τῶν ἐθνικῶν ἰδιωμάτων οὐσίας, θὰ σημάνει ἀναπηρία γιὰ ὅλες τὶς εὐρωπαϊκὲς κοινωνίες, στὸν βαθμὸ ἀκριβῶς ποὺ θὰ ἐνισχύεται ἡ ἕνωσή τους. Στὴν περίπτωση αὐτὴ ἡ Ἕνωση ἀποδεικνύεται κάθε ἄλλο ἀπὸ ἐπιθυμητὴ προοπτι­κή. Εἶναι τὰ ἔθνη κάτι ἐκ φύσεως παρωχημένο καὶ ἀνούσιο, ποὺ χρει­άζεται νὰ ξεπεραστεῖ ὅσο γίνεται πιὸ γρήγορα;

» Πλῆρες κείμενο τῆς ὁμιλίας (στὰ Ἀγγλικά)

Ἂν τὰ ἔθνη δημιουργοῦν, διασώζουν, ἀναθεωροῦν καὶ μετασχηματίζουν πολιτισμικὲς παραδόσεις, δὲν ἀπομένουν περιθώρια συζήτησης μὲ ὅσους τὰ νομίζουν παρωχημένα. Ἡ ἕνωση τῆς Εὐρώπης ὡς συσπείρωση τυχάρπα­στων βάρβαρων πληθυσμῶν, ἀκόμη κι ἂν ἦταν δυνατή, δὲν θὰ σήμαινε τίποτα τὸ ‘εὐ­ρωπαϊκὸ’ καὶ οὔτε κἂν θὰ εἶχε διάρκεια. Ἐξυπακούεται ὅτι τὸ ἔθνος ὡς γλωσσικὴ ἑνότητα θεμελιώνει πολιτισμικὴ παράδοση, ἑπομένως καὶ σύμφωνα μὲ αὐτὴ τὴν ἐκδοχὴ δὲν γίνεται νὰ θεωρηθεῖ παρωχημένο. Τὸ ἔθνος ὡς ἰδιαίτερη ἱστορικὴ μνήμη καὶ πάλι δὲν εἶναι κάτι ποὺ γίνεται νὰ ἀπορριφθεῖ, παρὰ μόνο ἀπὸ ὅποιους νομίζουν πὼς οἱ ἀξίες μὲ τὶς ὁποῖες διαμορφώνεται ἡ ἐθνικὴ ἱστορία καὶ ἡ ἱστορία τῆς Ἕνωσης, εἶναι δυνατὸ νὰ προέλθουν ἐκ τοῦ μηδενός, μολονότι προηγοῦνται τρεῖς χιλιετίες ζωντανῆς ἀκόμη σήμερα πολιτισμικῆς δημιουργίας.

Μόνη περίπτωση ποὺ ἀξίζει νὰ συζητηθεῖ εἶναι κατὰ πόσον ὁ πολιτισμός, ἡ γλῶσσα, ἡ ἱστορία, ἡ ἐθνικὴ μνήμη καὶ παράδοση, χρειάζονται ἐθνικὴ αὐτονομία γιὰ νὰ μὴν ἀφανιστοῦν ἢ ἔστω ζημιωθοῦν ἢ χάσουν τὴν γονιμότητά τους. Ἐθνικὴ αὐτονομία δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, ὅπως δείχνει ἡ ἐπιβίωση τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ σὲ καιροὺς ἑτερονομίας, μέχρι καὶ ὑποδουλώσεως κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ὀθωμανικῆς κατοχῆς. Ὅμως ἡ ἔννοια ποὺ ἔχουμε γιὰ τὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση εἶναι ἐκείνη τοῦ κυρίαρχου δούλων; Καὶ τὸ ὅραμα γιὰ τὴν Εὐρώπη σκοπεύει στὴν ἁπλὴ διαφύλαξη τῶν πολιτισμῶν καὶ ὄχι στὴν μεγαλύτερη δυνατὴ δημιουργικότητα, ποὺ ὅμως χρειάζεται ἐλευθερία; Ὑπὸ ποιές προϋποθέσεις καὶ ὣς ποιό βαθμὸ τὸ ἔθνος θὰ παραχωροῦσε οἰκειοθελῶς τὴν ἐλευθερία του χωρὶς νὰ τραυματιστεῖ ἡ πολιτισμικὴ παράδοση, ἡ αὐτοπεποίθηση καὶ ἡ δημιουργικότητά του;

Τὸ ἔθνος ἐνδέχεται νὰ παραχωρήσει οἰκεῖες ἐξουσίες ὅταν τοὐλάχιστον ἀναγνωρίζει τὴν νέα ἡγεσία ἀκόμη πιὸ ἱκανὴ νὰ ὑπηρετήσει τὴν ἐθνικὴ ταυτότητα, διαφορετικὰ ἡ ἑτερονομία σημαίνει ὑποδούλωση, ἂν δὲν εἶναι οἰκειοθελής, ἢ αὐτοπεριφρόνηση, ἂν εἶναι οἰκειοθελής. Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ὅμως εἶναι καταδικασμένη, ἂν προϋποθέτει ὑποδούλωση ἢ αὐτοπεριφρόνηση τῶν λαῶν της, ἀκόμη περισσότερο ἐπειδὴ περιέχει λαοὺς μεγάλων πολιτισμῶν, μὲ ἰσχυρὴ βούληση γιὰ δημιουργία. Μόνη περίπτωση νὰ σταθεῖ ἡ Ἕνωση ἐνῶ ἀπορροφᾶ ἐξουσίες, εἶναι ἂν ἀποτελεῖ γιὰ τὰ ἔθνη οἰ­κεία, ταιριαστή, γόνιμη καὶ ἐπιθυμητὴ ἱστορικὴ καὶ πολιτισμικὴ πραγματικότητα.

Αρχική σελίδα


Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή)