Ἀκόμη κι ἂν ἡ αὐτονομία δὲν εἶναι ἀπαραίτητη, ὅπως ἀποδεικνύεται ἄλλωστε ἀπὸ τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ σὲ καιροὺς ὑποδούλωσης, χρειάζεται νὰ σκεφτεῖ κανεὶς ἂν ἡ ἔννοια ποὺ ἔχουμε γιὰ τὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση εἶναι ἐκείνη τῆς ὑποδούλωσης, ἢ ἀλλιῶς ὑπὸ ποιὲς προϋποθέσεις καὶ ὣς ποιὸ βαθμὸ ἕνα ἔθνος θὰ παραχωροῦσε οἰκειοθελῶς τὴν αὐτοδιάθεσή του.

Γιὰ νὰ παραχωρήσει μιὰ πολιτισμικὴ ἑνότητα ἐξουσίες χρειάζεται νὰ ἀναγνωρίζει στὸν νέο φορέα ἀκόμη μεγαλύτερη καὶ βαθύτερη πολιτισμικὴ συγγένεια, ἀλλιῶς ἡ ἀπώλεια τῆς ἐξουσίας σημαίνει ὑποδούλωση, ἂν δὲν εἶναι οἰκειοθελής, ἢ αὐτοπεριφρόνηση, ἂν εἶναι οἰκειοθελής. Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ὅμως εἶναι καταδικασμένη εἴτε προϋποθέτει αἰσθήματα ὑποδούλωσης εἴτε αὐτοπεριφρόνησης τῶν λαῶν της.