Τὴν συνείδηση δὲν μεταστρέφουν συμπτώσεις, οὔτε κἂν θεῖες ἀποφάσεις: κρίσιμη ἀλλαγὴ στὴν ταυτότητα ἀτόμων ἢ λαῶν, ἂν συμβεῖ, διαρκεῖ μόνο ἔχοντας ἐσωτερικὴ τὴν ἀρχὴ καὶ ἰσχύ της. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία γιὰ τὸν ἀρχαῖο ἑλληνισμὸ ἐπίσης, ὅτι ἐσωτερικοὶ λόγοι θεμελίωσαν τὴν μεταστροφή του, ἀνεξάρτητοι ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Παύλου καὶ ἀπὸ ὁτιδήποτε συνέβη στὸ Ἰσραήλ.

Παρακολουθῶντας πῶς γεννήθηκε ὁ ἑλληνικὸς κόσμος, ποιὰ ἡ φύση καὶ οὐσία του, ἴσως γίνει ἀντιληπτὸ γιατί οἱ Ἕλληνες προσκύνησαν τὸν Θεὸ ποὺ περιφρόνησαν οἱ Ἑβραῖοι, μέσα ἀπὸ σκληρὰ μαρτύρια κρατῶντας καὶ μεταδίδοντας τὴν πίστη αὐτὴ μέχρι σήμερα. Ἂν κάθε λαὸς προσδιορίζεται ἀπὸ τὴν συνολικὴ πολιτισμική του παράδοση καὶ βούληση, περισσότερο καὶ ἀπὸ τὴν γλῶσσα του εἰδικῶς, ἐνδιαφέρει νὰ σκεφτεῖ κανείς, πῶς ὁ ἀρχαῖος ἑλληνισμὸς ἄλλαξε ἕναν ἑαυτὸ κάθε ἄλλο ἀπὸ ἀσήμαντο.