Ὁ μοναχισμὸς τρέφει τὴν ἑνότητα. Ξέρετε τὸν πατέρα Πορφύριο τῆς Πολυκλινικῆς Ἀθηνῶν; Λοιπόν, αὐτὸς πιστεύει ἀκόμα καὶ στὰ Ἀναστενάρια, γιατὶ εἶναι, λέει, μέσα στὶς δυνατότητες τῆς ψυχικῆς ἐξάρσεως τοῦ ἀνθρώπου, ἀσχέτως ἂν εἶναι εἰδωλολατρικά, ἀφοῦ εἶδε στὰ Καυσοκαλύβια ἕναν καλόγερο τὴν ὥρα τῆς Ἀνάστασης νὰ παίρνει 33 κεριὰ —ἰσάριθμα μὲ τὰ χρόνια τοῦ Χριστοῦ— καὶ νὰ τὰ βάζει κάτω ἀπὸ τὰ γένια του χωρὶς νὰ καίγεται, λέγοντας: «Τί δροσιά, Κύριε, τί δροσιά».

Ἡ δυνατότητα μεταβολῆς τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων —τῆς ἀρρώστιας σὲ ὑγεία, τῆς φωτιᾶς σὲ χλόη… τοῦ οἴνου σὲ αἷμα καὶ τοῦ ψωμιοῦ σὲ σῶμα— ἀπαιτεῖ παραδοχή, ἀσχέτως ἂν αὐτὴ ἡ παραδοχὴ εἶναι κατοχυρωμένη μὲ ἕναν σταυρό.

Στὰ τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντα ὁ ἄνθρωπος, προσηλούμενος καὶ πάσχων, πιστεύει στὴν ἀμεσότητα ν’ ἀλλάξει τὴν τύχη του. Μόνο ἔτσι πιστεύω στὸν σταυρό: ὅταν τὸν δῶ ὡς γεωγραφία τῶν ὁριζόντων ποὺ μποροῦν ν’ ἀλλάξουν τὴ φύση μου.

Ἀλλὰ τὸ ὅτι ἐσὺ μπορεῖς νὰ βγάλεις τὰ ἐνδύματά σου γιὰ νὰ δείξεις τὴ γύμνια τοῦ σώματός σου δὲν σημαίνει ὅτι τὰ ἐνδύματα δὲν εἶναι ἀπαραίτητα. Δὲν προχωράει ἔτσι ἡ ἀπομυθοποίηση.

Τουλάχιστον ὁ Καστοριάδης γυμνώθηκε στὴν τηλεόραση —ὄχι ἐντελῶς ὅμως— καὶ μᾶς ἔδειξε τὸ πλαδαρὸν τοῦ σώματός του. Ὅσο γι’ αὐτὰ ποὺ εἶπε, σημαίνουν ὅτι ὑπάρχει ὁ ἄκρατος ἀτομικισμὸς — ὅτι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ἀναρχικὸς ποὺ ἀπέρρευσε ἀπὸ τὸν κομμουνισμό.

Γι’ αὐτὸ καὶ ὅταν γυμνώθηκε γιὰ νὰ κάνει μπάνιο εἴπαμε: «Νὰ ἕνας πλαδαρὸς ἄνθρωπος ποὺ κολυμπάει καὶ λέει μποῦρδες περὶ τῆς Ἑλλάδος». Χάθηκε τελείως μέσα σ’ αὐτὸ ποὺ αἰσθάνεται, ἀναδεικνύοντας τὴν καλοζωία του σὲ θεωρία. Ὅμως, ὅταν καταλήξει ἐκεῖ ὁ ἄνθρωπος, τί τοῦ ἀπομένει;

Πῶς ἑρμηνεύει ὁ Καστοριάδης τὴν αὐτοκτονία στὸ Ζέν; Ἂν ἔμενε στὴν Ἑλλάδα καὶ ἂν ἡ Ἑλλάδα ἀπαρνιόταν τελείως τὰ βιβλία του, τότε μόνο θ’ ἀποκτοῦσε πνεῦμα.

Ξέρετε πόσο ἀγωνίστηκα νέος γιὰ νὰ μείνω στὴν Ἀθήνα, νὰ βρῶ μιὰ θέση νὰ προκόψω, φανταζόμενος ὅτι ἔχω ταλέντο; Βέβαια, δὲν ἔχω ταλέντο. Οὔτε ἔξυπνος εἶμαι.

Γνῶσις ἀληθὴς ὑπάρχει ἡ τῶν θλιβερῶν ὑπομονὴ καὶ τὸ μὴ αἰτιάζεσθαι τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους διὰ τὰς ἰδίας ἡμῶν συμφοράς.

Γιατί δὲν λένε ὅτι συγγενεύω μὲ τὸν αὐτοκράτορα Ἰωάννη Κατακουζηνό, ποὺ ἀποσύρθηκε στὸ Βατοπέδι καὶ ἔγραψε ἐκεῖ τὴν αὐτοβιογραφία του, πιὸ παραληρηματικὰ ἀπὸ τὸν Τζόυς;

Ἄλλωστε, ὁ Τζόυς δὲν ἔσκυψε στὴ γῆ σὰν ἐμένα ἢ τὸν Μέτερλινκ, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ βιβλίο του Ὁ θησαυρὸς τῶν ταπεινῶν κατέβηκε τὴν ἀνθρώπινη κλίμακα.

Ὅταν ἔχουμε ἕνα στερεὸ σῶμα, ἡ συνεκτικότητα τῆς ὕλης ἔχει ἕναν ὁρισμένο βαθμό. Ὅταν φθείρεται ἡ ὕλη, σημαίνει ὅτι μειώνεται ἡ συνεκτικότητά της.

Ἀπὸ τὸν μεγαλιθικὸ πολιτισμό, μέσω τῆς ξερολιθιᾶς, φτάνουμε στὴν ἐποχὴ τῶν τούβλων τοῦ Μεγάλου Θεοδοσίου. Δηλαδὴ στὸν πηλό. Μπαίνουμε στὴν ἔννοια τοῦ χώματος.

Τί εἶναι τὸ μπετόν; Ὁ κονιορτός. Ἤτοι ἡ ἐκμηδενισμένη συνεκτικότητα τῆς ὕλης. Οἱ πατέρες λένε ὅτι ἡ θάλασσα θὰ φάει τὸν βράχο.

Ἔτσι, τὸ σῶμα στὸ ἀκρογιάλι πλησιάζει τὴ ρευστότητα τοῦ νεροῦ, ὅπως ρευστὴ εἶναι ἡ γέννηση καὶ ὁ πολλαπλασιασμός, ὅπως νερὸ ζητοῦν τὰ παιδιὰ ποὺ κηπεύουν λουλούδια.

Ὁ Θεὸς δὲν πάτησε ἕνα κουμπὶ νὰ μᾶς κάνει ὅλους τέλειους, γιὰ νὰ μὴν ὑπάρχει ἡ ἀπόλυτη ταύτιση μαζί Του — θὰ γινόμασταν παγωτὸ μέσα στὴν ἀλήθεια Του.