Προπορευόμενος ἄλλοτε στὴν μελέτη τῶν Ἀρχαίων, σήμερα ὁ Ἱερὸς Κλῆρος τοὺς θεωρεῖ ἕως καὶ παρωχημένους, ἄνευ σημασίας, ἀδιαφορῶντας ἀναλόγως. Τοὺς ἔχουμε ὅμως στὰ ‘σχολεῖα’ ἀπὸ ἐθνικισμὸ καὶ ἀνάγκες image making, τὸ ὁποῖο ἀκριβῶς εἰρωνεύεται ὁ Λούτουακ, γιατὶ ὁ τρόπος ποὺ ‘χρησιμοποιοῦνται’ εἶναι τέτοιος, ὥστε ἂν ὁ μαθητὴς δὲν τοὺς μισήσει μὲ ὅλη τὴν ψυχή του, πρέπει νὰ ἀνάψει κερὶ στὴν Παναγία. Ἡ δική μας προσφορὰ ἐξαν¬τλήθηκε στὸ ἑξῆς ὑψηλό, πῶς θὰ ἀφαιρέσουμε ἀπὸ τὴν γλῶσσα τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα, ποὺ κράτησαν οἱ Βυζαντινοὶ τόσους αἰῶνες — καὶ τὸ πετύχαμε, χωρὶς νὰ ἀνοίξει ρουθούνι, κατηγορῶντας ἐμεῖς τὸ Βυζάντιο γιὰ σκοταδισμό…
*
Ἐν γένει ὁ Λούτουακ ὁδηγεῖται σὲ ἔγκυρα συμπεράσματα γιὰ τὴν βυζαντινὴ στρατηγικὴ καὶ τὴν σημασία της γιὰ μᾶς σήμερα, δὲν τὰ ἐφαρμόζει ὅμως πάντα σωστά, ὅπως ὅταν ἐπαινεῖ τὴν ἑλληνικὴ στάση ἀπέναντι στὸ ἐνδεχόμενο νὰ ἐνταχθεῖ ἡ Τουρκία στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση. Σύμφωνα μὲ τὶς ἐκτιμήσεις του, οἱ ὁποῖες δὲν ὀφείλονται σὲ μειονεκτικὴ εὐφυΐα, ἀλλὰ στὸ γεγονὸς ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ἀνήκει στὴν μοντερνικότητα, ὥστε ἀπὸ ἑνὸς σημείου καὶ πέρα ἀδυνατεῖ νὰ καταλάβει κόσμο, ἡ ἑλληνικὴ διπλωματία “ὑπῆρξε πολὺ μελετημένη, ἔξυπνη καὶ προσεγμένη. Ἂν ἡ Ἑλλάδα ἐμπόδιζε τὴν ἐνταξιακὴ πορεία τῆς Τουρκίας θὰ ἔπραττε μεγάλο σφάλμα. Ὑπάρχουν ἄλλες χῶρες ποὺ θέλουν νὰ τὴν κρατήσουν, οὕτως ἢ ἄλλως, ἐκτὸς Εὐρώπης. Ἂς ἀφήσουμε τοὺς Γάλλους νὰ ποῦν τὸ ὄχι, γιατί νὰ τὸ ποῦμε ἐμεῖς; Ἔτσι, ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ μὲ μηδενικὸ κόστος νὰ εἰσπράξει ὅλα τὰ ὀφέλη τῆς πορείας ἐξευρωπαϊσμοῦ τῆς Τουρκίας.”
Ἡ τακτικὴ αὐτή, στὴν συγκεκριμένη περίπτωση, ὄχι μόνο ‘ἔξυπνη καὶ προσεγμένη’ δὲν εἶναι, ἀλλὰ τὸ ἀντίθετο, ἐφόσον δὲν ἐνδιαφέρει καθεαυτὴν ἡ ματαίωση τῆς ἐνταξιακῆς πορείας τῆς Τουρκίας, οὔτε τὰ κέρδη ἀπὸ ἐνδιάμεσες προσπάθειες δῆθεν ἐξευρωπαϊσμοῦ της: ὅταν ἡ Εὐρώπη δὲν ἔχει καμμία ταυτότητα καὶ ἡ ἴδια ἡ βούλησή της γιὰ ζωὴ κινδυνεύει μὲ ἀφανισμό, σκοπὸς εἶναι ἡ ἐπίγνωση, νὰ γίνει βέβαιο γιὰ ποιὸν ἀκριβῶς λόγο δὲν θέλουμε τὴν Τουρκία στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση. Ὁ Λούτουακ παρακάμπτει τὸ ἀναγκαῖο αὐτὸ πνευματικὸ κοινωνικὸ πρόταγμα, καὶ ἐπικεντρώνεται σὲ δευτερεύοντα, ἐρχόμενος σὲ σύγκρουση μὲ ὅσα ὁ ἴδιος τονίζει γιὰ τὴν τεράστια σημασία τῆς πολιτισμικῆς ἰσχύος τῶν Βυζαντινῶν, ὅταν συνιστᾶ νὰ ἀποκτήσουμε κι ἐμεῖς “ἰσχυρὴ ταυτότητα καὶ ἰσχυρὴ βούληση νὰ ἀντισταθοῦμε.” Πῶς θὰ ἀνέπτυσσαν οἱ κοινωνίες τῆς Εὐρώπης πολιτισμικὴ βούληση, ὅταν φυγαδεύεται ἡ ἴδια ἡ κριτικὴ τῶν ζητημάτων; Γιατί θὰ ζημιώνονταν τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα ἀπὸ τίμια καὶ ἀνοιχτὴ συζήτηση, ἂν ἡ κυβέρνηση ἄνοιγε τὸ θέμα καὶ τὸ ἔφερε στὴν πολιτισμική του οὐσία; Γιατί θὰ ζημιώνονταν τὰ ἴδια τὰ τουρκικὰ συμφέροντα, ἂν γινόταν ἀντιληπτὸ ὅτι δὲν ἔχει νόημα ὁ πιὸ ἰσχυρός, ἔστω, ὀργανισμός, ἄδειος ἀπὸ ψυχή; Ἡ ἐπιλογὴ κουτοπονηριᾶς δὲν βοήθησε οὔτε κἂν στὰ ἐπιμέρους ἑλληνοτουρκικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα οὕτως ἢ ἄλλως δευτερεύουν. Ὅμως οἱ ἑλληνικὲς κυβερνήσεις δὲν εἶναι λιγώτερο τυχάρπαστες ἀπὸ τὶς δυτικές, ἀκολουθῶντας πορεία κοντόθωρου κερδοσκοπικοῦ συνεταιρισμοῦ, χωρὶς κἂν δυνατότητα γιὰ τὴν ἐμπέδωση πολιτισμικῆς ταυτότητας.
Σελ. 123
