“Τί ἤτανε, ἀληθινά, ἐκεῖνο τὸ Βυζάντιο, ἐκείνη ἡ Κωνσταντινούπολη; Παραμυθένιος κόσμος! … Μοναχὰ τὸ Βυζάντιο κατέβασε στὴ γῆ τὴν οὐράνια ἁρμονία.”

Διαβάζοντας τὶς φράσεις αὐτὲς τοῦ Κόντογλου (Βυζάντιο, Ἡ Ἁγιασμένη Πολιτεία) ἀποροῦμε, ἐπειδὴ μιὰ ἄλλη ἁρμονία, ἐκείνη τῶν κτηνῶν τῶν τετράποδων ποὺ τάχα βουλεύονται, δὲν γνωρίζει τὸ Βυζάντιο παρὰ ὡς συνώνυμο τῆς δολοπλοκίας…

Τί συμβαίνει ἐδῶ ἄραγε; Μήπως πρόκειται γιὰ δύο ἄκρα, ἀπὸ τὴ μιὰ ἐξιδανίκευση τοῦ Κόντογλου, ἀπὸ τὴν ἄλλη ἀκραία ‘ἀπομύθευση’; Πιστεύω πὼς ἕνα παράδειγμα καθημερινὸ ἴσως βοηθοῦσε.