Οι ιδεολογίες είναι φαντασιώσεις. Οι ιδέες είναι συντελεστές σταθερότητας σαν το μάρμαρο. Στην Ελλάδα το συναίσθημα δεν έχει όριο, καλπάζει. Τα όρια τα θέτει η σκέψη. Επομένως, έχουμε ανάγκη το όριο, γιατί είναι αυτό που δίνει μορφή. Χωρίς μορφή, όλα είναι αόριστα. Και στην αοριστία κατοικοεδρεύουν όλα τα αρνητικά και οι αναποδιές.
Στην Ελλάδα το πρόβλημα της αριστεράς είναι βαθύτερο γιατί ακολουθείται από ψυχολογικές παραμέτρους, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της οποίας μας τα έχει δώσει ο Ντοστογιέφσκι: «Επαναστάτης είναι ένας ασήμαντος άνθρωπος με αβυσσαλέα φιλοδοξία». Αυτό έχει μια διαχρονική δύναμη. Και το κλείνω εδώ.
Το πιο σπουδαίο δίδαγμα είναι η σοφία της αγάπης, η σοφία τού να ζεις για να αγαπάς.
Δεν έχω μετανιώσει για τίποτα στη ζωή μου, ούτε και για το ότι στα νιάτα μου ήμουν αριστερός. Είναι μια ιστορία που ξεκίνησε στα δεκαεπτά και ολοκληρώθηκε στα είκοσι τρία μου. Ήταν τα χρόνια της ύστερης εφηβείας στον μαρξισμό, που, όπως έχω πει, είχε τις απαντήσεις για όλα και δημιουργούσε την ψευδαίσθηση της επάρκειας.
Η ορθοδοξία είναι προέκταση της αριστεράς. Και θεωρώ ότι είναι πολύ φυσικό ένας που κατέχεται από θρησκευτικό πολιτικό πνεύμα να κάνει το επόμενο βήμα και να μεταπηδήσει από το αντίγραφο στο αυθεντικό. Ουσιαστικά, δηλαδή, να ακολουθείς το δόγμα και την αναγκαιότητα να πιστεύεις σε μια ακλόνητη αλήθεια. Αλλά αυτή, φυσικά, είναι μια εφηβική ανάγκη.
Η πίστη είναι η ανάγκη του ανθρώπου να μη ζει μέσα στην αμφιβολία. Να πράττει και να αισθάνεται ανεμπόδιστα. Σ΄ εμάς, συνήθως, η πίστη εξελίσσεται σε μια κατάσταση στην οποία δεν σκεπτόμαστε. Αντιθέτως, η βαθιά πίστη ξεχειλίζει από ερωτήματα. Ένας άνθρωπος που δεν πιστεύει είναι καταθλιπτικός. Άλλωστε, η κατάθλιψη είναι η έλλειψη αυτοπεποίθησεως. Δηλαδή δεν υπάρχει εμπιστοσύνη σε τίποτε. Ο άνθρωπος που ζει πιστεύει, χωρίς να σημαίνει ότι παραδίδει τη σκέψη του κάπου, αλλά είναι ελεύθερος να παραδοθεί.
Να έχεις μια ήρεμη σχέση με τον εαυτό σου.
Μια βαθιά μορφή ανιδιοτέλειας.
Να μη μετράς τα πράγματα με βάση τη ροή του χρόνου αλλά με τη σταθερότητα της διάρκειας. Για να μπορείς να διακρίνεις αν κάτι είναι σαθρό ή στέρεο. Η αιωνιότητα είναι αυτή που μετρά. Γι’ αυτό, άλλωστε, οι Αρχαίοι έπαιζαν ταυτόχρονα με τον «χρόνο» και τον «καιρό».
