ELLOPOS BLOG

Ελληνικός Ευρωπαϊκός Πολιτισμός

ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Κρίστοφερ Λας και Κορνήλιος Καστοριάδης για την κουλτούρα του ναρκισσισμού



Συζήτηση των Καστοριάδη και Λας με τον M. Ignatieff σε εκπομπή του BBC (“Beating the Retreat to Private Life”, The Listener, 27/8/1986). Σχόλια σε [αγγύλες] και έμφαση με μαύρα και πλάγια: ELLOPOS

___

Ιγκνάτιεφ: Ίσως το πιο οδυνηρό τίμημα της [δυτικῆς παράδοσης καὶ ἀκόμη πιὸ ὀδυνηρὰ τῆς] νεοτερικότητας να είναι η [στέρηση γνήσιας κοινωνίας, ἐν τέλει ἀκόμα καὶ ἡ] απώλεια της [πιὸ ἐπιδερμικῆς] κοινότητας και της γειτονιάς. Μέσα σε έναν κόσμο ξένων, μοιάζουμε να αποτραβιόμαστε όλο και περισσότερο στην οικογένεια και το σπίτι μας, στο λιμάνι μας μέσα σε έναν άκαρδο κόσμο(1).

(1) Σ.τ.μ.: Αναφορά στο έργο του Κρ. Λας, Λιμάνι σε έναν άκαρδο κόσμο: η οικογένεια υπό πολιορκίαν, μτφρ. Β. Τομανάς, Θεσ/νίκη, Νησίδες, χ.χ.

Και παρ’ όλα αυτά, οι πιο παλιές από τις πολιτικές μας παραδόσεις [περιέχουν ὁρισμένες διαστάσεις οἱ ὁποῖες] μάς τονίζουν ότι η αίσθηση της κοινότητας αποτελεί ανθρώπινη [ἰδιότητα, ἡ ὁποία παραπέμπει σὲ μιὰ] αναγκαιότητα, ότι δε μπορούμε πλήρως να καταστούμε ανθρώπινα όντα, αν δεν ανήκουμε ο ένας στον άλλο ως [μέλη τοῦ πιὸ πρωταρχικοῦ σώματος, καὶ ἴσως ἀκόμη ὡς] πολίτες και ως γείτονες. Δίχως [κοινωνία τῆς ὑψηλότερης γνησιότητας καὶ] μια ανάλογη δημόσια ζωή, ο εαυτός μας αρχίζει να συρρικνώνεται και να μετατρέπεται [εἴτε σὲ ἄτομο δημόσιας μάζας εἴτε] σε έναν κενό ιδιωτικό πυρήνα. Ποιες οι συνέπειες της νεοτερικότητας στη διαμόρφωση της ταυτότητάς μας; Γινόμαστε άραγε πιο εγωιστές, περισσότερο ανίκανοι να στρατευτούμε [ἔστω μόνο] πολιτικά, πιο πρόθυμοι να κόψουμε τις γέφυρες [ἀκόμη καὶ] με τους [πιὸ καθημερινοὺς] γείτονές μας; Κορνήλιε, πώς θα περιέγραφες εσύ την αλλαγή των δημόσιων ζωών μας;

Καστοριάδης: Για μένα, το πρόβλημα εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του ’50, με την κατάρρευση του εργατικού κινήματος και του επαναστατικού προτάγματος που είχε συνδεθεί με αυτό το κίνημα. Αναγκάστηκα να παρατηρήσω τότε μια αλλαγή στην καπιταλιστική κοινωνία, η οποία ήταν, την ίδια στιγμή, μια αλλαγή του τύπου ατόμων που παρήγαγε όλο και περισσότερο αυτή η κοινωνία. Αυτή η αλλαγή των ατόμων προήλθε από τη χρεοκοπία των παραδοσιακών οργανώσεων της εργατικής τάξης –συνδικάτα, κόμματα κ.λπ.-, ως αποτέλεσμα της αηδίας για αυτό που συνέβαινε, προήλθε όμως και από την ικανότητα του καπιταλισμού, αυτή την περίοδο, να προσφέρει ένα αυξανόμενο επίπεδο ζωής, με την είσοδό του στην περίοδο του καταναλωτισμού. Οι άνθρωποι γύριζαν την πλάτη, για να χρησιμοποιήσουμε αυτή την έκφραση, στα κοινά συμφέροντα, στις κοινές δραστηριότητες, στις δημόσιες δραστηριότητες –αρνούμενοι να αναλάβουν την ευθύνη. Στην πραγματικότητα περιχαρακώνονταν-αποσύρονταν σε ένα είδος «ιδιωτικής» ζωής, εντός εισαγωγικών, δηλαδή στην οικογένειά τους και ελάχιστες σχέσεις. Λέω «εντός εισαγωγικών», επειδή πρέπει να αποφύγουμε τις παρεξηγήσεις σε αυτό το σημείο.

Ιγκνάντιεφ: Ποιές παρεξηγήσεις;

Καστοριάδης: Τίποτε δεν είναι, φυσικά, απόλυτα ιδιωτικό. Ακόμα και όταν ονειρεύεσαι, έχεις λέξεις, τις οποίες έχεις δανειστεί από την μητρική γλώσσα. Και ό,τι αποκαλούμε άτομο είναι, υπό μια έννοια, μια κοινωνική κατασκευή.

Ιγκνάτιεφ: Ένας σκεπτικιστής θα έλεγε ότι η κριτική του εγωισμού και του ατομικισμού μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία είναι τόσο παλιά όσο και η ίδια η καπιταλιστική κοινωνία. Τι απαντάμε λοιπόν σε αυτόν το σκεπτικιστή; Πώς τον πείθουμε ότι ο σύγχρονος εαυτός, ο σύγχρονος, μεταπολεμικός εαυτός της καταναλωτικής καπιταλιστικής κοινωνίας είναι ένα διαφορετικό είδος εαυτού, ότι υπάρχει ένα νέο είδος ατομικισμού, ακόμα και ένα νέο είδος εγωισμού;

Αρχική σελίδα


Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή)

2 Comments

  1. aftercrisis

    Ένας δικός μας άνθρωπος: Ο Κρίστοφερ Λάς και η εντολή για λαϊκότητα στην πολιτική, του Άντριου Τζ. Μπάσεβιτς

Comments are Closed

Three Millennia of Greek Literature