Τὸ ἔφερε ἡ συζήτηση καὶ εἶδα πάλι, περίπου εἴκοσι χρόνια μετά, Ὅλα τὰ Πρωϊνὰ τοῦ Κόσμου.

Ὁ σκηνοθέτης ἀναχώρησε τὸν Αὔγουστο σὲ ἡλικία 67 ἐτῶν. Μαθητὴς τοῦ Κώστα Γαβρά, ὁ Ἀλαὶν Κορνὼ ἔδωσε τὸν καλύτερο ἑαυτό του στὰ Πρωϊνά, ὅπως μαθαίνω, ταινία ποὺ προκάλεσε μιὰ ἀνανέωση τοῦ ἐνδιαφέροντος γιὰ τὴν γαλλικὴ μουσικὴ Μπαρόκ.

Τὰ ἔργα τοῦ Σὰν Κολὸμπ καὶ τοῦ Μαρὶν Μαραί, κύριων προσώπων τῆς ταινίας, ὅπως τὰ περισσότερα τῆς γαλλικῆς ἀλλὰ καὶ τῆς ἰταλικῆς μουσικῆς Μπαρόκ, μοιάζουν σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε ἀκούγοντας ἕνα ἢ δύο ἀπὸ κάθε συνθέτη εἶναι σχεδὸν σὰν νὰ τὰ ἔχεις ἀκούσει ὅλα.

Ἑστιάζοντας στὴν προσωπικὴ ἐμπλοκὴ τῶν συνθετῶν μὲ τὴν μουσική, τὴν διάκριση λεπτῶν ἀποχρώσεων σὲ φαινομενικὰ τετριμμένες καὶ παρόμοιες μουσικὲς φράσεις, διάκριση ποὺ πολὺ ἀργότερα θὰ ἀπαιτήσει ἡ λεγόμενη ‘μινιμαλιστικὴ’ σχολή, ἀπαραίτητη ἤδη γιὰ τὴν ἐκτίμηση ἔργων ἄλλων πολιτισμῶν, ὅπως τῆς ἰνδικῆς κλασικῆς μουσικῆς, ἡ ταινία μεταβάλλει τὴν ἴδια τὴν ἀκοὴ τοῦ θεατῆ.

Κατόρθωμα ἡ ἀφύπνιση ἐνδιαφέροντος, ἰδίως ὅταν πηγάζει μέσα ἀπὸ τὴν ἀνάδειξη χαρακτήρων ποὺ ὑπερβαίνουν τὰ συνηθισμένα μέτρα ἀναλώνοντας τὸν βίο τους στὴν σημασία, μὲ μικρὲς καὶ μεγάλες θυσίες μετατρέποντας τὰ κοινὰ πρωϊνὰ σὲ μύηση καὶ μαθητεία, βαθαίνοντας τὴν σκέψη, τὴν συγκίνηση, τὴν δημιουργικότητα καὶ τὴν εὐαισθησία τους.

Δραματουργικὰ τὸ κέντρο βάρους βρίσκεται στὸ πρόσωπο τοῦ Μαρὶν Μαραί, καταλαμβάνοντας μὲ ἔμφαση ἤδη τὴν ἀρχὴ τῆς ταινίας, δημιουργῶντας ἀμφιβολία γιὰ τὴν γνησιότητα τῆς σχέσης του μὲ τὴν μουσικὴ καὶ τὴν ἴδια τὴν ζωή – ἀμφιβολία ποὺ δὲν ἐπιλύεται παρὰ μόνο στὶς τελευταῖες σκηνές, κερδίζοντας ταυτόχρονα τὴν ἀποδοχή μας καὶ τὴν ἀποδοχὴ τοῦ δασκάλου του. Ἀπὸ τὴν πλευρὰ αὐτὴ ἡ ταινία ἀνήκει στὸ δημοφιλὲς εὐρωπαϊκὸ εἶδος τῶν ‘ἔργων ἐνηλικίωσης’ ἢ διαμόρφωσης / ἀνακάλυψης τοῦ προσωπικοῦ χαρακτῆρα, ὅταν κερδίζει κανεὶς τὴν νεανικότητά του ἀκόμη πιὸ γνήσια, καθαρὴ καὶ ὁλοκληρωμένη.

Ἡ ταινία περιέχει ἐπίσης μιὰ διάσταση κοινωνικότητας, πού, ἰδίως μετὰ τὸν ρομαντισμό, ὑποχωρεῖ. Ὑπάρχει στὰ Πρωϊνὰ ἡ (συνήθης) διάκριση τοῦ δημιουργικοῦ ἀτόμου ἀπὸ τὸ ‘πολὺ πλῆθος’ – ἕνα πλῆθος ποὺ περιέχει τὴν ρατσιστικοῦ τύπου βασιλεία τῶν δυτικῶν κρατῶν, μὲ ὅλους τοὺς εὐγενεῖς καὶ αὐλικούς της, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἡ εἰκόνα τοῦ δημιουργοῦ ἀποκλεισμένου στὸ ἐργαστήριό του, οὐσιωδῶς ἀποκομμένου ἀπὸ κάθε προσωπικὴ σχέση.

Ἀκόμη καὶ ὅταν ἡ προσωπικὴ σχέση στηρίζεται στὴν ἀνάμνηση εἴτε ‘ζωντανὴ’ παρουσία μορφῶν τοῦ ἄλλου κόσμου, πάντως ἡ μουσικὴ ὑπάρχει γιὰ χάρη τῆς προσωπικῆς σχέσης, καὶ ὄχι ἀντιστρόφως.

Ἡ ἐπίγνωση τῆς κοινωνικότητας αὐτῆς, μὲ τὶς πράξεις καὶ ἐκφράσεις της ἀνεπανάληπτες — Ὅλα τὰ Πρωϊνὰ τοῦ Κόσμου, καθένα μιὰ φορὰ καὶ ποτέ ξανά — ἐπιτρέπει στὸν Κορνὼ νὰ ἀποφύγει τὰ εὔκολα τεχνάσματα τοῦ Χόλυγουντ, ἀναγνωρίζοντας πειστικὰ στὴν ἀνθρώπινη παρουσία μιὰ γνησιότητα ποὺ δὲν θὰ βρεθεῖ σὲ πολλὲς ταινίες.