Ελληνικός Ευρωπαϊκός Πολιτισμός

ΕΚΚΛΗΣΙΑ, ΠΑΙΔΕΙΑ

Ἂν κάποιος δὲν θέλει νὰ ἐξαπατάει τὸν ἑαυτό του



Δὲν σπανίζει μιὰ ἀντίληψη τῆς πνευματικῆς ζωῆς ὡς ἰδιαιτέρως περίπλοκης, ὅπου λίγο νὰ χάσει κανεὶς τὴν ὑποτιθέμενη σωστὴ πορεία καὶ ἰσορροπία, ἂν κάνει ἕνα βῆμα πιὸ μικρὸ ἢ μεγάλο κινδυνεύει νὰ ἀπορριφθεῖ ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ νὰ καταλήξει στὴν αἰώνια κόλαση!

Τὰ πράγματα εἶναι διαφορετικὰ τόσο πολύ, ὥστε κανονικὰ καὶ ὁ Πνευματικὸς δὲν θὰ χρειαζόταν παρὰ μόνο σπάνια καὶ σὲ μικρὲς ἡλικίες.

Πρῶτα νὰ σκεφτεῖ κανεὶς ὅσους ἔζησαν πρὶν ἀπὸ τὴν Ἐνανθρώπηση, οἱ ὁποῖοι δὲν γεννήθηκαν γιὰ νὰ ὁδηγηθοῦν στὴν κόλαση, καὶ ὅμως δὲν ὑπῆρχε κἂν ἡ πίστη μας γιὰ νὰ παρέχει κριτήρια.

Ἔπειτα στὴν ἴδια τὴ χριστιανικὴ περίοδο ὑπάρχουν συμβουλὲς τῶν Πατέρων τόσο ἱκανὲς μαζὶ καὶ ἁπλές, ὅσο ἡ κίνηση μὲ τὴν ὁποία ρίχνουμε ἕνα νέο καράβι στὴν θάλασσα κι αὐτὸ πιὰ ταξιδεύει μὲ τὸ δικό του πλήρωμα.

Μία τέτοια φράση μᾶς ἔχει κληροδοτήσει ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος, ἁπλή, σύντομη, ἰσχυρή, ὅπου ἔχουμε πνευματικὴ πυξίδα ἡ ὁποία κάνει σχεδὸν περιττὴ κάθε ἄλλη βοήθεια.

Ἡ συμβουλὴ τοῦ Αὐγουστίνου λέει ἀγάπα, καὶ κάνε ὅ,τι θέλεις.

Σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόδειξη τοῦ Ἁγίου, ὁτιδήποτε γίνεται χωρὶς ἀγάπη, ἡ ἴδια ἡ μετοχὴ στὰ Μυστήρια, ἡ τήρηση τῶν δέκα ἐντολῶν, ὁτιδήποτε χωρὶς ἐξαίρεση, ἀπομακρύνει ἀπὸ τὸν Θεό, γιατὶ ὁ Θεὸς εἶναι ἀγάπη: δὲν γίνεται νὰ πλησιάζουμε κοντά Του χωρὶς νὰ Τοῦ μοιάζουμε.

Κάνε ὅ,τι θέλεις σημαίνει ὅτι μόνος περιορισμὸς εἶναι νὰ ὑπάρχει ἀγάπη, νὰ μή κάνεις κάτι μὲ τὸ ζόρι, ἀπὸ καθῆκον, μὲ σφιγμένα δόντια, ἀπὸ συμμόρφωση καὶ πειθαρχία.

Ἂν ὑπάρχει ἀγάπη, δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ κακοποιήσεις, διαφορετικὰ ὅλες οἱ πράξεις γίνονται ἀφορμὲς καὶ τρόποι τῆς κακίας.

Ἡ ἀγάπη περιέχει ὅλους τοὺς ἀπαραίτητους περιορισμοὺς καὶ ἡ ἴδια δικαιώνει τὶς πράξεις ἀπὸ μόνη της, ἀκόμη καὶ τὶς πιὸ δυσάρεστες.

Ὑπάρχει ἕνας πυρήνας χαρᾶς καὶ στὴ μεγάλη ταλαιπωρία, ὅταν αὐτὸ ποὺ γίνεται ἔχει τὸ θεμέλιό του στὴν ἀγάπη, ὅπως φαίνεται χαρακτηριστικὰ στὴν ἀκραία περίπτωση τοῦ Μαρτυρίου (πρβλ. τὰ Στοιχεῖα, σ. 99 κ.ἑ.)

Ποῦ βρίσκεται λοιπὸν ἡ ἀκαταληψία καὶ δαιδαλώδης πολυπλοκότητα τῆς παιδείας;

Ἂν λείπει ἀγάπη, ἔτσι κι ἀλλιῶς ὁτιδήποτε ὑπάρχει στὴν θέση της εἶναι μάταιο καὶ κακό. Ἂν πάλι ὑπάρχει ἀγάπη, γιὰ νὰ προχωράει κανεὶς σωστὰ δὲν χρειάζεται παρὰ νὰ ἔχει στὴν ἴδια τὴν ἀρχὴ τῶν ἀποφάσεών του. Αὐτὸ εἶναι ὅλο.

Μπορεῖ νὰ προκύψει ὅμως τὸ ἐρώτημα, πῶς γνωρίζουμε ἂν ἡ ἀγάπη ποὺ νοιώθουμε εἶναι πραγματική;

Ὁ Αὐγουστῖνος δὲν λέει “ἀγάπα πραγματικά, καὶ κάνε ὅ,τι θέλεις,” ἀρκεῖται σὲ ὅ,τι μπορεῖ καθένας νὰ νοιώσει: δὲν φθάνεις στὸν προορισμὸ διὰ μαγείας ἐν ριπῇ ὀφθαλμοῦ, ὑπάρχει διαδρομὴ ἕως ὅτου ἡ πιὸ ἀτελὴς καὶ μικρὴ ἀγάπη ἔρθει στὴν ἰσχὺ καὶ καθαρότητά της.

Ἑπομένως ἂς μή φοβᾶται κανεὶς νὰ ἀκολουθήσει μιὰ ἕλξη προβληματική, ἀνάμικτη μὲ κατώτερα συναισθήματα καὶ ὁρμές. Ἡ σχέση αὐτὴ θὰ δώσει στὴν ψυχὴ ὅλο τὸ νόημα, τὸ πιὸ μικρό, ὅμως ὅλο, γιὰ τὸ ὁποῖο εἶναι πρὸς τὸ παρὸν ἱκανή, ἐνῷ ἡ σχέση τοῦ καθήκοντος φέρει δουλεία καὶ ὑποκρισία (πρβλ. στοὺς Ἀρχαίους Ἕλληνες, σ. 307 κ.ἑ.), ὑπὸ τὸ ἀποκρουστικὸ κέλυφος μιᾶς ψευδο-ἀσφάλειας, ποὺ κι ἂν δὲν ἔχει ταπεινὴ ὑστεροβουλία πάντως ἑδραιώνει τὴν ἀποχαύνωση, ὅταν κανεὶς αἰσθάνεται ὅτι συμμορφώθηκε μὲ κάποιο πρότυπο συμπεριφορᾶς καὶ ἔχει ἥσυχη τὴν συνείδησή του, ὅτι εἶναι ‘ἐντάξει’, εἶναι ‘σωστός’.

2 Comments

  1. anna

    Follow your heart…

  2. Silentiarius

    Μπορεῖς νὰ τὸ πεῖς ἔτσι, ἀρκεῖ νὰ ἔχεις καταλάβει πὼς ἡ ὑπακοὴ στὴν καρδιὰ σημαίνει σοβαρότητα ἕτοιμη γιὰ πολλὲς θυσίες, ἂν χρειαστεῖ, δηλαδὴ ὅτι βρίσκεται στὴν ἀντίθετη πλευρὰ ἀπὸ τὴν χυδαιότητα τοῦ κάνω ὅ,τι “γουστάρω.”