Ανθολογώ από τις συνομιλίες του π. Παΐσιου:

Αν δεν υπήρχε λίγος πόνος, αρρώστιες κ.λπ., θα γίνονταν θηρία οι άνθρωποι· δεν θα πλησίαζαν καθόλου στον Θεό. … Άνθρωπος που δεν περνάει δοκιµασίες, που δεν θέλει να πονάη, να ταλαιπωρήται, που δεν θέλει να τον στεναχωρούν ή να του κάνουν µια παρατήρηση, αλλά θέλει να καλοπερνάη, είναι εκτός πραγµατικότητος. … Όταν επισκέπτεται ο πόνος τον άνθρωπο, τότε του κάνει επίσκεψη ο Χριστός. Ενώ, όταν δεν περνάη ο άνθρωπος καµµιά δοκιµασία, είναι σαν µία εγκατάλειψη του Θεού. Ούτε ξοφλάει, ούτε αποταµιεύει.

Ο Καλός Θεός µε τις δοκιµασίες παιδαγωγεί σαν καλός Πατέρας τα παιδιά Του, από αγάπη, από θεία καλωσύνη, και όχι από κακότητα ούτε από κοσµική, νοµική, δικαιοσύνη, γιατί θέλει να επιστρέψουν κοντά Του. Επειδή δηλαδή θέλει να σώση τα πλάσµατά Του και να κληρονοµήσουν την ουράνια Βασιλεία Του, επιτρέπει τις δοκιµασίες, για να παλέψη ο άνθρωπος, να αγωνισθή και να δώση εξετάσεις στην υποµονή στους πόνους, ώστε να µην µπορή να Του πη ο διάβολος: «Πως τον ανταµείβεις αυτόν ή πως τον σώζεις, αφού δεν κοπίασε;». Τον Θεό δεν Τον ενδιαφέρει αυτή η ζωή, αλλά η άλλη. Πρώτα µας φροντίζει για την άλλη ζωή και ύστερα γι’ αυτήν.

Μεγάλο πράγµα η υγεία, αλλά και το καλό που προσφέρει η αρρώστια, η υγεία δεν µπορεί να το δώση! Πνευµατικό καλό! Είναι πολύ µεγάλη ευεργεσία, πολύ µεγάλη! Καθαρίζει τον άνθρωπο από την αµαρτία, και µερικές φορές του εξασφαλίζει και µισθό. Η ψυχή του ανθρώπου είναι σαν το χρυσάφι και η αρρώστια είναι σαν τη φωτιά που την καθαρίζει. Βλέπεις, και ο Χριστός είπε στον Απόστολο Παύλο: «Η δύναµίς µου εν ασθενεία τελειούται».

Όσο περισσότερο ταλαιπωρηθή µε κάποια αρρώστια ο άνθρωπος, τόσο περισσότερο εξαγνίζεται και αγιάζεται, αρκεί να κάνη υποµονή και να την δέχεται µε χαρά. Μερικές αρρώστιες θέλουν µόνο λίγη υποµονή, και τις επιτρέπει ο Θεός, για να πάρη ο άνθρωπος λίγο µισθό και να του αφαιρέση ο Θεός µερικά κουσούρια. Γιατί η σωµατική αρρώστια βοηθάει στην θεραπεία της πνευµατικής αρρώστιας. Την εξουδετερώνει µε την ταπείνωση που φέρνει. Ο Θεός όλα τα αξιοποιεί για το καλό! Ό,τι επιτρέπει είναι για το πνευµατικό µας συµφέρον. Ξέρει τι χρειάζεται ο καθένας µας και µας δίνει κάποια αρρώστια, είτε για να ανταµειφθούµε, είτε για να εξοφλήσουµε αµαρτίες.

Όταν το σώµα δοκιµάζεται, τότε η ψυχή αγιάζεται. Με την αρρώστια πονάει το σώµα µας, το χωµατόκτιστο αυτό σπίτι µας, αλλά έτσι θα αγάλλεται αιώνια ο νοικοκύρης του, η ψυχή µας, στο ουράνιο παλατάκι που µας ετοιµάζει ο Χριστός. Με αυτήν την πνευµατική λογική, που είναι παράλογη για τους κοσµικούς, χαίροµαι και εγώ και καµαρώνω για τις σωµατικές βλάβες που έχω. Το µόνο που δεν σκέφτοµαι είναι ότι θα έχω ουράνια ανταµοιβή. Καταλαβαίνω ότι εξοφλώ την αχαριστία µου στον Θεό, αφού δεν έχω ανταποκριθή στις µεγάλες Του δωρεές και ευεργεσίες.

Ο άνθρωπος, όταν είναι τελείως καλά στην υγεία του, δεν είναι καλά. Καλύτερα να έχη κάτι. Εγώ, όσο ωφελήθηκα από την αρρώστια, δεν ωφελήθηκα από όλη την άσκηση που είχα κάνει µέχρι τότε. Γι’ αυτό λέω, αν δεν έχη κανείς υποχρεώσεις, να προτιµά αρρώστιες παρά υγεία. Από την υγεία του είναι χρεώστης, ενώ από την αρρώστια, όταν την αντιµετωπίζη µε υποµονή, έχει να λάβη.