Ας δούμε για αρχή σε τι κατάσταση ήταν ο ελληνικός κόσμος πολύ πριν την καθιέρωση του χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας (380).

Ο Παυσανίας (2ος μ.Χ. αι.) αναφέρει πλήθος εγκαταλελειμμένων ναών της αρχαιοελληνικής θρησκείας στην ελληνική ύπαιθρο. Μόνο στην Αρκαδία, στο κέντρο της Αρχαίας Κλασσικής Ελλάδας, ο Παυσανίας (Αρκαδικά) αναφέρει πλήθος ναών ερειπωμένων, χορταριασμένων, δίχως στέγη, και εγκαταλελειμμένων: της Αφροδίτης (9,6), της Αθηνάς (14,4), της Αφροδίτης (12,6), του Απόλλωνα (15,4), του Ερμή (17,1), της Αφροδίτης (24,6), των Δώδεκα θεών (25,3), της Ήρας (26,2), της Δήμητρας (29,5), του Ερμή (32,1), του Ερμή (30,6), των Μουσών (32,2), του Άρη (32,3), της Αρτέμιδος (35,5), της Αθηνάς (36,7), της Αφροδίτης (41,10), της «Μητρός των θεών» (44,1), της Αρτέμιδος (53,11) και του Πυθίου Απόλλωνα (54,5). Προφανώς η απαξίωση των προγόνων μας για τον πολυθεισμό στην Αρκαδία δεν ηταν η εξαίρεση αλλα ο κανόνας.

Ο ελληνικός κόσμος της ύστερης ρωμαϊκης περιόδου μικρή έως ελάχιστη σχέση είχε με αυτον της κλασικής και προκλασικής, αφού η εθνική θρησκεία είχε γινει πλέον πολυεθνική. Εκτός απο το ιερό των αιγύπτιων “θεών” στη Μάκρη (του 2ου αιώνα, που ακόμα και σήμερα διατηρείται ) έχουμε μιθραίο στη Θράκη , Σεραπείο (Αλεξάνδρεια), Βααλ (Αντιόχεια) κ.α.

Η ελληνική διανόηση ακολούθησε τον ίδιο δρόμο και με την “πατρώα’ θρησκεία, στην (νεο)πλατωνική ακαδημία του 5ου αιώνα μελετούσαν χαλδαϊκά κείμενα (Στοιχείωσις Θεολογική -Πρόκλος) και διευθυντής της ηταν ενας εξελληνισμένος εβραίος (ονόματι Δομνίνος) . Όλα τα παραπάνω ήταν απολύτως φυσιολογικό να συμβούν ,αφου απο τις κλειστές πόλεις-κράτη περάσαμε σε πολυεθνικά βασίλεια/αυτοκρατορίες (Πτολεμαίοι, Σελευκίδες, Ρωμαϊκή κτλ), ο θρησκευτικός συγκρητισμός ηταν αναπόφευκτος.

Η απαξίωση των παγανιστών της εποχής ηταν παροιμιώδης, ο ίδιος ο Ιουλιανός μας αναφέρει το παράδειγμα των κατοίκων της Αντιόχειας να αδιαφορήσουν παντελώς για την εορτή του πολιούχου τους Απόλλωνα (4ος αιώνας ). Όσον αφορα την ηθική των παγανιστών της εποχής ο Warren Treadgold μας δίνει μια ιδέα στο Α History of the Byzantine State and Society

Όσον αφορά τις δήθεν διώξεις παγανιστών απο τον Ουάλη (η γνωστή καραμέλα περι Σκυθόπολης) ,ας δούμε τι λεει ο Αμμιανός Μαρκελλίνος (παγανιστης ρωμαίος ιστορικός εκείνης της εποχής) στο Rerum Gestarum Libri 19 XII .Τα δικαστήρια της Σκυθόπολης στήθηκαν για πολιτικούς λόγους. Δεν στήθηκαν για να εξολοθρεύσουν όλους τους Εθνικούς ή όποιον ήταν Εθνικός, αλλά για να δικάσουν τους συγκεκριμένους που ζήτησαν χρησμό από ένα συγκεκριμένο μαντείο της Ανατολής, στέλνοντας σε αυτό γραπτές λίστες με τις επιθυμίες τους να αποκτήσουν ανώτερα κρατικά αξιώματα. Συνεπώς φάνηκαν ύποπτοι ότι συνωμοτούσαν κατά του αυτοκράτορα.

Όσον αφορά τις καταστροφές αρχαίων ιερών (αφού ειδαμε πρώτα την απαξίωση αιώνες πριν απο τους ίδιους τους Έλληνες) ας δούμε τι λένε οι αυτοκράτορες, στον Θεοδοσιανό Κώδικα.

Θεοδοσιανός Κώδικας, XVI.10.8, Αυτοκράτορες Γρατιανός, Βαλεντινιανός και Θεοδόσιος προς Παλλάδιο, Δούκα της Οσροηνής (30 Νοεμβρίου 382 μ.Χ.): Με την έγκριση του δημοσίου συμβουλίου διατάσσουμε ότι οι ναοί όπου προηγουμένως σύχναζαν τα πλήθη, και που βρίσκονται ακόμα σε δημόσια χρήση, θα παραμείνουν ανοικτοί. Έτσι θα μπορούν τα πλήθη γηγενών και επισκεπτών να βλέπουν το ναό. Η αξία των αγαλμάτων, που βρίσκονται μέσα στους ναούς, θα υπολογίζεται με βάση την αισθητική τους και όχι τον ιερό τους χαρακτήρα.

Αρχική σελίδα


Σχετικές δημοσιεύσεις (αυτόματη επιλογή)